Zachtjes knabbelen aan zondagsrust

Iedereen dacht dat de zondagsrust op Goeree-Overflakkee eindelijk goed geregeld was, maar nee. Op het orthodox-protestantse eiland blijven circussen en zwemmen op zondag een probleem.
Sionkerk had last van een circus. Circus werd verboden. Foto’s Arie Kievit 

“Gelukkig, we zijn een normale gemeente”, concludeerde Jaap Willem Eijkenduijn, toen hij de nota zondagsrust uit had. “Het circus en zwembad kunnen hier gewoon open op zondag. Een overwinning.” Maar nu, bijna twee jaar later, vraagt de PvdA-fractievoorzitter in de gemeente Goeree-Overflakkee zich af of zijn oordeel destijds juist was.

Ondanks de snikhete zomer bleef het buitenzwembad in Stellendam gesloten. En dat terwijl in de nota zondagsrust staat dat dit soort accommodaties, uitgezonderd bedrijfsmatige redenen,  zelfs open móet, wil je de Zondagswet niet overtreden. Verder werd een circus in Middelharnis op last van de burgemeester op zondag gesloten, omdat de Sionkerk (gereformeerde gemeente) er hinder van zou hebben. “Niemand mag mij of anderen verbieden om te recreëren op zondag, zoals ik ook niemand zal verbieden om naar de kerk te gaan”, zegt Eijkenduijn. “Gewoon een beetje rekening houden met elkaar. Als dat circus overlast zou veroorzaken, zou je als gemeente naar een andere plek kunnen uitzien. Of de kerk zou haar aanvangstijden kunnen aanpassen.”

De PvdA gelooft er overigens niets van dat het circus de kerkgang in de weg stond. In de raadsvergadering van vorige maand zei raadslid Petra ’t Hoen: “De kerk en het circus kunnen elkaar niet zien, horen of ruiken. De afstand is 350 meter, en dan zitten er ook nog eens een Lidl en een Gamma tussen.”

Burgemeester  Ada Grootenboer (CDA) gaf toe dat het begrip ‘hinder’ altijd subjectief is, maar dat zij op grond van de Zondagswet gemeend had het circus te mogen sluiten. Die wet, waarop de gemeente Goeree-Overflakkee haar nota zondagsrust baseert, staat evenementen na 13.00 uur toe, mits ze de eredienst niet verstoren (zie kader).

En precies bij dat ‘verstoren’ zit de interpretatieruimte, waarover christelijk en seculier het grofweg oneens zijn op het Zuid-Hollandse eiland. SGP-fractievoorzitter Kees van Dam (met zeven zetels de grootste partij) meent dat de burgemeester juist heeft gehandeld. “Hier was het ‘mits’ van toepassing. Op de Brouwersdam zou zo’n circus op zondag wel zijn toegestaan, ofschoon ik het ook dán niet prettig had gevonden.”

Dat het Zuiderdiep in Stellendam, het enige buitenbad op het orthodox-protestantse eiland, zondags op slot is, kan eveneens op warme instemming van de SGP rekenen. “Er ligt geen verbod van de gemeente. Het is de keuze van de exploitant en de plaatselijke bevolking, vermoed ik.  Wat de SGP betreft een uitstekende keuze. Als het toch opengaat, kunnen wij daar niets tegen doen, hooguit onze droefenis kenbaar maken.”

Wethouder Berend Jan Bruggeman (Vitale Kernen Goeree-Overflakkee)  gaat met de exploitant  praten over zondagsopenstelling in 2019, zo beloofde hij vorige maand. Een PvdA-motie van die strekking kreeg evenwel niet de steun van SGP, CU en CDA. Maar die partijen hebben sinds de verkiezingen van dit voorjaar net geen meerderheid meer (14 van de 29 zetels).

SGP’er Van Dam schetst de spagaat waarin zijn fractie zit. “Ons programma pleit voor het borgen van de zondagsrust, maar in onze coalitie met VVD, CDA en Vitale Kernen krijgen we daarvoor te weinig steun. De nota zondagsrust is een compromis: we houden ons aan de Zondagswet, maar  de winkels blijven op zondag dicht. Dat laatste mag de gemeente zelf bepalen.”

Volgens Peter Visser, oud-CDA-wethouder van Middelharnis, en voorzitter van de werkgroep detailhandel van de gezamenlijke eiland-ondernemers, zijn er onder de winkeliers weinig voorstanders van openstelling op zondag. “De Flakkeesche Bazar hier op Middelharnis, dat zijn mensen van de gereformeerde gemeente, die moeten er niet aan dénken. Ja, ik ken een zaak op Ouddorp die het zou willen –  nee, namen noem ik niet -, maar voor de rest… U moet niet vergeten dat zo’n zeventig procent van de eilandbewoners, zo schat ik, in meer of mindere mate een band heeft met de kerk. Bovendien zijn het vaak echtparen die hier de winkels bestieren, familiebedrijven. Die vinden zes dagen werken wel genoeg. Persoonlijk denk ik ook dat de zondag bij voorkeur rustdag moet blijven.”

De Flakkeesche Bazar in Middelharnis.

Maar hoe zit het dan met de recreatie die de gemeente verder wil uitbreiden, en die jaarlijks alleen al twee miljoen euro aan toeristenbelasting in het laatje brengt? Toeristen willen toch winkelen op zondag? Van Dam: “Het toerisme speelt zich vooral af op Ouddorp, dat zeer gehecht is aan de zondagsrust. Daarom zijn er alleen op en rond de campings evenementen en mogen alleen dáár de winkels zondags open. Ook dat hadden wij als SGP liever niet gehad, maar beter de campingwinkels open dan die in het dorp. We proberen met iedereen rekening te houden. Ja, dat mag je pragmatisch noemen.”

Van oppositiepartij PvdA hoeven de winkels evenmin open op zondag, maar Eijkenduijn meent dat ook voor het overige de zondagsrust nog steeds heilig is. “In juni 2016, toen we de nota al hadden aangenomen, reden de profs van het NK Wielrennen zaterdags op Goeree in plaats van zondags. En afgelopen Oudejaarsdag moest de oliebollenkraam in Middelharnis dicht, omdat het zondag was. Ik denk wel eens: de SGP heeft aan de voorkant ingestemd met de nota zondagsrust, maar probeert aan de achterkant, via het college, van alles tegen te houden. Met dat circus en zwembad hadden we toch veel soepeler kunnen omgaan?  De gemeente wil het toerisme verjongen, maar hoe ziet ze dat voor zich als Ouddorpers nu al decibellen meten wanneer er  zondags veel verderop, op de Brouwersdam, een popconcert is?”

De eilanders gaan vanouds gemoedelijk met elkaar om, zegt  Van Dam, en hij betreurt dat de PvdA de tegenstellingen onnodig aanscherpt: “Mensen die zondags willen zwemmen, kunnen ook naar het strand.”

Dat gemoedelijke beaamt Lesly Wolters, directeur van de Stichting Sport & Recreatie Goeree-Overflakkee. “We houden rekening met elkaars waarden. Op zaterdagavond kan er een dansfeest zijn in een zaal van het Zuiderdiep, terwijl op diezelfde plek de volgende ochtend een kerkdienst plaatsvindt. Een enkele keer hangt er zondags zelfs nog een bierlucht.”

Over het buitenbad van het Zuiderdiep, een van de zeven accommodaties die de stichting beheert, is Wolters genuanceerd. “Als de Zondagwet het heeft over bedrijfsmatige redenen, zou ik het bad elke dag wel dicht kunnen doen, want we hebben een verliesgevende exploitatie. Ik vind  bedrijfsmatige overwegingen trouwens een veel te enge benadering voor al dan niet openstelling op zondag. Ook de stem van de plaatselijke bevolking moet worden gehoord.”

En de toerist? “We hebben De Staver in Sommelsdijk dit jaar voor het eerst voorzichtig opengesteld voor zwemmen op zondag, en nee, daar zijn geen klachten over gekomen. Er kan op het eiland zondags dus altijd worden gezwommen, zij het niet in een buitenbad.”

Of het openluchtbad in Stellendam volgende zomer toegankelijk zal zijn, kan Wolters nog niet zeggen. ,,Ik werk aan een notitie over de openstelling van al onze accommodaties, zowel door de week als op de zondag. Ik hoop er samen met de raad uit te komen. Dat lijkt me het verstandigst.”

In het dossier oliebollenkraam zit ondertussen flink de vaart. Van Dam “Daarover heeft de coalitie besloten dat die voortaan open mag op zondag.”

Slagen om de arm

In de nota zondagsrust, die de gemeenteraad van Goeree-Overflakkee in januari 2016 unaniem vaststelde, is de Zondagswet uit 1953 uitgangspunt. Dat betekent dat op zondag na 13.00 uur ‘openbare vermakelijkheden’ zijn toegestaan, mits ze de kerkdiensten niet verstoren. Maar de nota houdt flink wat slagen om de arm: geen gemeentelijke promotie van zondags-evenementen, ’t liefst buiten de bebouwde kom, en aanvragers dienen oog te hebben voor de identiteit van de omgeving.

Burgemeester Ada Grootenboer (CDA) noemt dat geen slagen om de arm, “maar rekening houden met de verschillende bevolkingsgroepen op het eiland.” Ze denkt niet dat de nota zondagsrust aanscherping behoeft sinds de incidenten rond circus en buitenbad, “want interpretatieverschillen en zoeken naar eigen ruimte binnen de regels zul je altijd houden.” Of het buitenbad in Stellendam volgende zomer open kan, is volgens de burgemeester uiteindelijk aan de exploitant.

In het dossier oliebollenkraam zit ondertussen flink de vaart

https://www.trouw.nl/samenleving/gesteggel-op-goeree-overflakkee-wel-of-geen-zondagsrust-~a43776f5/

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *