Waar is de politiek in pensioenjungle?

Cees Grimbergen in de wereld van het grote geld.
Cees Grimbergen in de wereld van het grote geld.

In het kapitalisme worden winsten geprivatiseerd en verliezen gesocialiseerd, citeerde filosoof Ad Verbrugge pas Karl Marx in ‘Het filosofisch kwintet’. In ‘Zwarte zwanen’ , een tweeluik van Cees Grimbergen over onze pensioenen, werd de marxistische analyse herhaald. “Als het goed loopt met pensioenbeleggingen, dan krijgen de geldschieters hoge bonussen. Loopt het mis, dan draaien de gepensioneerden er voor op.”

Ik wil dat direct geloven, alleen kreeg ik maar geen vinger achter het tweede deel van Marx’ analyse. Immers, waar werd zonneklaar dat riskant gespeculeer met premies per definitie leidt tot lagere uitkeringen? Zijn er misschien andere, wél geslaagde beleggingen waarmee de tegenslagen zijn opgevangen?

Waarmee we meteen zijn aangekomen bij de zwakte van ‘Zwarte zwanen’ : we zagen alleen de mislukkingen. En Grimbergens wanhopige pogen om zich door de rijstebrijberg van beleggerstaal heen te eten. De nadruk op de onnavolgbaarheid van dat jargon haalde helaas af en toe de vaart uit de uitzending. Ondertussen weet ik nog steeds niet wat een swap is. En de belastingontwijking van beleggers bleef in de lucht hangen.

Toch ben ik blij met Grimbergens spitwerk, een vervolg op zijn eerste ‘Zwarte zwanen’ uit 2013. Ondanks een bijna volledig gebrek aan medewerking (steeds opnieuw werd de Max-journalist weggestuurd bij al die glimmende kantoren waar transparantie en ethiek zo hoog in het vaandel staan) haalde ‘Zwarte zwanen’ met zeer beperkte bronnen een aantal onwelriekende transacties boven water.

Zoals: Goldman Sachs (VS) fraudeerde met 5,4 miljard van Pensioenfonds Vervoer, waardoor het fonds uiteindelijk zo’n 250 miljoen euro verloor. Grimbergen wapperde trots met stukken die hij bij de Londense rechtbank had opgeduikeld. Gek genoeg deed ‘Vervoer’ geen aangifte. “Goldman Sachs is een respectabele partij”, verklaarde het fonds.

Verder: pensioengeld van Nederlandse meubelmakers – zeker zo’n 300 miljoen – is verdampt in het faillissement van Lehman Brothers. En dat terwijl Price Waterhouse Coopers aan dat faillissement één miljard pond verdiende en Lehman zelf na het bankroet voor 44 miljoen dollar aan bonussen uitdeelde. Maar ook hier is weer de vraag: wat betekende dit nu concreet voor de pensioenen van de meubelmakers?

De naakte waarheid is: veel van deze kunstjes zijn niet verboden. En beleggers hebben geen moraal. Zo is het de gewoonste zaak van de wereld om met pensioenpremies (goedlopende) bedrijven leeg te zuigen, daar veel geld aan te verdienen en de werknemers vervolgens te vertellen dat ze ‘helaas’ werkloos worden of loon moeten inleveren. Dat is wat er gebeurt wanneer private equity-fondsen zich met jouw business gaan bemoeien, iets wat V & D onlangs meemaakte. Grimbergen toonde schrijnende voorbeelden van de inmenging van deze ‘durfkapitalisten’.

Wat echter ontbrak, was de vraag: kan iemand hier iets tegen doen? Dat de vakbonden niets in de gaten hebben – iets wat ‘Zwarte zwanen’ glashard aantoonde – is al erg genoeg, maar waarom hoorden we niets uit de politiek? Grimbergen meent dat het aan de premiebetalers zelf is om met kritische vragen hun fondsen op het rechte pad te krijgen. Maar dat klinkt wat al te optimistisch.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *