Snakken naar een leven in omgekeerde volgorde

Seth Gaaikema een paar maanden voor zijn dood bij Hanneke Groenteman.
Seth Gaaikema een paar maanden voor zijn dood bij Hanneke Groenteman.

Een verrassend slot aan ‘Suspicious minds’. Of beter gezegd een verrassend begin. Dat dan wel weer aan het eind zat. Een beetje ingewikkeld misschien, maar de VPRO bracht vorige week een dramaserie over een studentenfeest in omgekeerde volgorde. Maandag zagen we dus het eind, met kotsende, dronken partypeople, en vrijdag de start, toen iedereen nog fris was. Maar wie gaf dat feest? Direct bij het begin, nadat de eerste gasten binnen waren, piepte een jong stel  dat in het huis bivakkeerde, er tussenuit.  Waren zij de ‘eigenaren’van het feest?  Gingen de jongeren de hele nacht los zonder dat de uitnodigende partij in huis was? Drank geregeld, hapjes en muziek ook,  maar zelf ervandoor? Wat  een vondst! En geen genodigde die zich afvroeg: zeg, waar zijn eigenlijk de feestgevers? Een mooi satirisch tijdsbeeld van de twintigers-cultuur.

Er werd goed geacteerd. Zo naturel, dat je niet het idee had dat het feest werd nagespeeld, nee, het was écht feest.  En de kijker was een van de geïnviteerden. Hoe herkenbaar uit je eigen studietijd waren die vage, quasi-filosofische ‘inzichten’ tegen het ochtendgloren: “Zijn we niet allemáál mensen, op een heel fundamenteel niveau?”

De omgedraaide chronologie was ingenieus bedacht, en meer dan een experiment om het experiment. Je ervoer een raar soort nieuwe nieuwsgierigheid. Niet naar wat zou gáán gebeuren, wat normaal is bij drama, maar naar wat al wás gebeurd, maar nog niet vertoond. Hoe begón die nare ruzie tussen Joris en Frans? Met een beetje fantasie zou je aan de gekozen opzet een wijsgerige draai kunnen geven: een metafoor voor een menselijk verlangen naar een leven dat oud begint en jong eindigt. Zodat je wijs én gezond de aarde verlaat.

Zouden de delinquenten van ‘Wij zitten vast’(BNN) ook naar zo’n omgekeerd leven snakken? Waardoor ze in hun jonge jaren zouden weten dat ze niet het verkeerde pad op moeten gaan? Sophie Hilbrand kreeg vrijdag tijdens haar indrukwekkende gesprek met Daniel, verdacht van afpersing, weinig spijt boven tafel.  De jonge crimineel was wel vroegwijs in die zin dat hij exact wist met welke antwoorden hij het best zou wegkomen bij de rechter. “Ik ben een oplichter, dus ik weet precies wat ik de rechter moet vertellen.” Hij kreeg vrijspraak en concludeerde: “Toch ziek zo’n systeem. Jeugd-TBS hing in de lucht, en nu ben ik vrij.”Een onthullende serie.

Seth Gaaikema zat er zaterdagavond bij alsof hij heel graag de klok wilde terugdraaien. Zichtbaar al ernstig ziek (broodmager, de dood in de ogen), zei hij: “Ik heb nog vijf jaar te gaan.” Het Max-interview met de in oktober overleden cabaretier dateerde van afgelopen zomer. Hanneke Groenteman (‘Sterren op het doek’) cirkelde een beetje om het d-woord heen. “Je bent broos” , zei ze. En: “Heeft je fysiek je niet een halt toegeroepen?”Gaaikema sprak ondanks zijn innerlijke kracht wel al in de voltooid tegenwoordige tijd: “Ik ben heel eenzaam geweest.” Maar ook: “Er komt een nieuw hoofdstuk.”

De portretten vertelden het ware verhaal. Droevige ogen, weemoedige blik. Gaaikema nam het  ‘zonnigste’van de drie schilderijen mee naar huis.  Wat zou je het hem gunnen:  die omgekeerde chronologie.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *