Op zondag zijn we vrij van meninkjes

Pulitzerprijs-winnares Marilynne Robinson te gast bij Colet van der Ven.
Pulitzerprijs-winnares Marilynne Robinson te gast bij Colet van der Ven.

Ze komen beiden uit het christendom, maar hun waaier is veekleurig spiritueel. Ze zijn de reli-mixers van de zondagochtend: Annemiek Schrijver met ‘De Verwondering’ en Colet van der Ven met ‘De Nieuwe Wereld’. Die titels alleen al klinken hoopvol: we gaan heel iets anders zien dan een doorsnee-talkshow. En inderdaad, geen hete actualiteit, meningen of snijdende interviews. Wel levensbeschouwing, overpeinzing en ontmoeting.

Na een week van hypes en rumoer kom je tot rust en bezinning. Gasten krijgen alle aandacht en mogen uitspreken. Toevallig of niet schoven gisteren bij beide dames genodigden aan uit de christelijke traditie. Bij Schrijver (NCRV) Herman Finkers en bij Van der Ven (voorheen Ikon, nu EO) Marilynne Robinson. Er zaten mooie parallellen in beide gesprekken, waarover straks meer.

Schrijver blikte met Finkers terug op diens veelgeprezen Oudejaarsconference (3,7 miljoen kijkers). Een eerbetoon aan kwetsbaarheid, zachtheid en schoonheid, vond de presentatrice. De cabaretier, bejubeld door o.a. Matthijs van Nieuwkerk, kwam via vele omzwervingen – zijn liefde voor absurde humor, het mysterie van het bestaan en het nut van vrome leugens (Schopenhauer) – uiteindelijk tot de conclusie dat in zijn conference zowel de jonge danseres als de oude demente vrouw die niet kan poepen één en hetzelfde zijn, namelijk God.

Hier had een vraag niet misstaan: hoezo God? Bij de schoonheid van een dans kun je je nog iets goddelijks voorstellen, maar bij de verwarring van een Alzheimerpatiënte toch nauwelijks.

Maar toen kwam Robinson (mag Van der Ven trouwens vaker doen: slechts één gast). De Amerikaanse auteur en Pulitzerprijs-winnares vond het weliswaar ondoenlijk om een definitie van God te geven, maar wist wel dat ‘Hij alle mensen naar Zijn evenbeeld had geschapen.’ “Iedereen verdient dus evenveel respect”, concludeerde ze. Toen begreep ik al wat meer van de danseres en de demente vrouw. Uiteraard doelde de schrijfster met haar uitspraak niet op Finkers, maar het grappige is wel dat als je de twee interviews in elkaars verlengde bekijkt er een onderlinge dialoog ontstaat. En bij de kijker voortschrijdend inzicht.

Vanwege de gelijkwaardigheid van alle mensen is democratie, volgens Robinson, de enige staatsvorm die bij het christelijk denken past. Een verrassende uitspraak in een tijd waarin geloof maar al te vaak wordt vereenzelvigd met onvrijheid. Er zat meer verrassends in Robinsons optreden. Zo definieerde ze het christendom niet aan de hand van religieuze dogma’s, maar op basis van gedragswetenschappelijke inzichten. Je vijanden liefhebben, en je angst en egoïsme afschudden zijn anti-instinctief, vertelde ze, maar wel de opdracht van het christendom. “Daarom hebben mijn romanpersonages zo’n moeite met het geloof”, verklaarde Robinson, “omdat het tegen je natuur ingaat.”

De inspirator en vriendin van Obama keek nog even terug op het ‘Amazing Grace’ van de VS-president afgelopen zomer. “Genade is in mijn ogen het loslaten van wedijver en wraak, en in goedheid verder gaan dan van je wordt verwacht. Genade is vrijheid.”Ik dacht terug aan Finkers. Over hoe genadig hij sprak over zowel de danseres als de demente vrouw. En toen snapte ik ineens alles.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *