Wereldmuseum wil wereldburgers kweken

Het Wereldmuseum zal na een grondige verbouwing meer dan voorheen een museum zijn met een missie: het verbinden van de verschillende culturen in Rotterdam.

Liefhebbers van het Wereldmuseum moeten nog even geduld hebben, want de verbouwing laat langer op zich wachten dan gepland. Was het eerst de bedoeling om in maart met de herinrichting te beginnen, nu wordt dat een paar maanden later. Oorzaak: een vertraging in de monumentenvergunning en enkele onvoorziene noodzakelijke werkzaamheden. Maar het goede nieuws: vanaf komende zomer gaat met museum in fases weer open, te beginnen met het Reispaleis (kindermuseum).

Van zo’n Reispaleis was in 1885 nog geen sprake, toen op de plek waar nu het Wereldmuseum zit – Willemskade 25 – het Museum voor Land- en Volkenkunde zijn deuren opende. Dat museum was, zou je kunnen zeggen, een ‘dependance’ van de Koninklijke Nederlandsche Yachtclub in Rotterdam. Rijke leden schonken allerlei etnografische objecten, aangeschaft tijdens reizen over de aardkloot, aan hun club, waarmee ze de basis legden voor de collectie.

Belangrijkste mecenas destijds was Yachtclublid dr. Elie van Rijckevorsel (1845-1928), een natuurkundige die het museum negenhonderd voorwerpen naliet, waaronder een bijzondere collectie Javaanse gebatikte doeken, wapens, hoofdtooien, sieraden en schilden.

Inmiddels is die verzameling uitgegroeid tot meer dan 85.000 objecten: de Rotterdam Collectie. Die  is vanaf begin 2020 weer in volle glorie te zien, wanneer  de verbouwing achter de rug is. Maar vanaf juli dit jaar gaan wel al delen van het museum gefaseerd open. Het Reispaleis dus als eerste en daarna, medio september, twee wisseltentoonstellingen: Boijmans bij de buren (wegens renovatie Boijmans) en een expositie over koloniale geschiedenis .

Tijdens een rondleiding legt directeur Stijn Schoonderwoerd uit tegen welke verrassingen hij tijdens de verbouwing aanliep. ,,Kijk, deze opslagruimte bijvoorbeeld bleek groter te moeten. En hier, onze klimaatinstallatie, een zogenoemde  doos-in-een-doos-constructie. We ontdekten dat buiten de ‘doos’ kozijnen verrot waren en er schimmel zat op de muren. De oplossing van dat euvel vergt meer tijd dan gedacht.”

Volgens het stadhuis kosten de extra maatregelen 550.000 euro, voor te financieren door de afdeling Stadsontwikkeling. Dat bedrag komt bovenop de bijna tien miljoen euro, die de verbouwing tot nu toe beloopt, waarvan de gemeente 6,3 miljoen betaalt en het museum ruim drie miljoen. Genoeg  voor het benodigde groot onderhoud, zegt de gemeente, maar ook voor het herstel van de museale functie. Met dit laatste verwijst de Coolsingel naar de periode 2001-2015, toen het verzelfstandigde Wereldmuseum (anno 2006) onder leiding van directeur Stanley Bremer een steeds commerciëlere koers ging varen, waarbij de horecafunctie voorop kwam te staan: meer sterrenrestaurant dan Rotterdam Collectie.

Na kritische onderzoeken van bureau LawsonLuiten en de Rotterdamse Rekenkamer naar Bremers (financiële) mismanagement, moest de directeur in april 2015 vertrekken, waarna interim-directeur  Jan Willem Sieburgh het ergste puin ruimde. Sinds mei 2017 ligt het directeurschap in handen van  Stijn Schoonderwoerd.

,,Tja, wat trof ik hier aan?”, blikt hij terug, omringd door verbouwingsgeluid. ,,Een team, dat graag de schouders eronder wilde zetten, maar te klein was om de collectie te beheren. Door forse gemeentelijke bezuinigingen in 2013 waren er nog maar een stuk of negen medewerkers over.” Inmiddels is dat aantal uitgegroeid tot dertig, te danken aan een nieuwe gemeentelijke subsidie, sinds 2017, van vijf miljoen euro per jaar. Voorwaarde van de Coolsingel was wel dat het Wereldmuseum zou gaan samenwerken met  het Nationaal Museum van Wereldculturen (NMvW), een bundeling van het Afrika Museum in Berg en Dal, het Museum Volkenkunde in Leiden en het Tropenmuseum in Amsterdam.

Schoonderwoerd (52), tevens directeur van dat NMvW, vindt het grote voordeel van de samenwerking dat  het Wereldmuseum nu ook gebruik kan maken van diensten en kennis van de drie collega-musea, zoals van conservatoren.  En dat is hard nodig, wil Schoonderwoerd zijn droom kunnen waarmaken: de Rotterdam Collectie teruggeven aan de stad, en minder leunen op bruiklenen.  ,,We gaan de eigen collectie weer in al haar pracht tonen en daarbij het verhaal vertellen van Rotterdamse verzamelaars. Tevens willen we meer omgevingsbewustzijn kweken. Daarmee bedoel ik: door innige contacten van het museum met stedelijke kunstenaars, instellingen, gemeenschappen en opiniemakers op de hoogte blijven van wat zich in de stad afspeelt, en daar zelf een rol in vervullen.”

Want, vindt Schoonderwoerd, zelf Haarlemmer, het Wereldmuseum moet bij uitstek een afspiegeling zijn van de stad met haar meer dan 170 nationaliteiten. Meer nog, het museum heeft een belangrijke verbindende functie. ,,We willen hier niet louter mooie kunstvoorwerpen laten zien uit verre landen. Onze uitdrukkelijke missie is te inspireren tot wereldburgerschap. Met de klemtoon op onderlinge overeenkomsten in plaats van verschillen.”

Ook in het Reispaleis, een museum voor kinderen, zal die educatieve taak voorop staan. Het wordt een ‘doe-museum’, waar jongeren, volgens de website van het Wereldmuseum, nieuwsgierig moeten worden naar wie er in hun eigen straat wonen.  Doel is, vanaf de opening in juli, jaarlijks dertigduizend jongeren te ontvangen.

En zo is het voormalige Museum voor Land- en Volkenkunde in 135 jaar tijd uitgegroeid van een antropologisch instituut over verre culturen tot een Rotterdams Wereldmuseum met een maatschappelijke opdracht , dat culturen verbindt die nu direct bij elkaar om de hoek wonen.

Van antropologisch instituut over verre culturen tot museum met een maatschappelijke opdracht

https://www.nrc.nl/nieuws/2019/01/24/verbouwing-wereldmuseum-loopt-uit-a3651473

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *