Mooie docu vanuit het hart van provo

Provo-fotograaf Cor Jaring met zijn 'magische helm'.
Provo-fotograaf Cor Jaring met zijn ‘magische helm’.

Je kunt het je nu nauwelijks meer voorstellen: de bak indraaien wegens vreedzaam demonstreren. Ex-provo Hans Metz sprak erover in ‘Rebelse stad’(Vara). “Zelfs als we met lege spandoeken de straat op gingen, werden we gearresteerd.”

De Amsterdamse filmer Willy Lindwer maakte een mooi tweeluik over provo. En meer dan dat. Het was een ode aan de vrijheid. Nog maar vijftig jaar geleden waren kerk en staat ongenaakbare autoriteiten. Dat wisten we, maar toch goed om je dat weer even te realiseren.

De kracht van ‘Rebelse stad’zit hem in Lindwers persoonlijke betrokkenheid. Hij vertelt hoe hij samen met zijn inmiddels overleden jeugdvriend Maarten Brinkgreve (fotograaf) op zaterdagavond naar de happenings toog op het Spui en hoe hij Yoko Ono en Phil Bloom meemaakte op het experimenteel filmfestival in Knokke.’Rebelse stad’is daarmee een auteursdocumentaire pur sang: geïnspireerd door individuele idealen en ervaringen, en uitmondend in de al even persoonlijke epiloog dat Amsterdam gelukkig nog steeds opstandig is.

Maar het is ook een kostbaar tijdsdocument. De belangrijkste hoofdrolspelers van toen zitten er in. Is het niet ‘live’dan wel op archiefbeeld (wijlen Rob Stolk en Robert Jasper Grootveld). We zien oud-burgemeester Van Hall, worstelend met de tijdgeest bij Mies Bouwman.  Verder een onbedoeld  grappig gesprek met Stolk. Mies: “Hoeveel provo’s zijn er geregistreerd?” Stolk:  Dat doen we niet zelf, dat doet de politie voor ons.”  En we horen hoe provo in mei 1967 bijna letterlijk in rook opgaat.  Het provo-archief wordt voor dertienduizend gulden verkocht aan de Universiteit van Amsterdam. Volgens Roel van Duijn ging de opbrengst deels op aan hasjiesj voor Grootveld. Einde provo.

Van Duijn komt niet onverdeeld positief uit de documentaire tevoorschijn. Hij kan het, een halve eeuw na dato, nog steeds niet verkroppen dat niet hij, ‘de bedenker van provo’, maar de nieuweling Bernhard de Vries nummer één werd op de provo-lijst. We zien de heren in een schurend tweegesprek, met Van Duijn als inquisiteur. “Deed je wel mee aan de happenings?”De Vries: “Zeker, ik heb er zelfs een blijvende breuk aan overgehouden.” Van Duijn: “Ik heb provo uitgevonden.”De Vries: “Ja, het woord.”

Het is deze kritisch noot – ook bij provo draaide het, oh ironie, uiteindelijk om macht – die Lindwers tweeluik de status van hagiografie doet ontstijgen. Die relativering zit ook in de mijmeringen van Grootveld (‘op een gegeven moment dacht ik: waar ben ik nou eigenlijk mee bezig? Ja, met het gebeuren’) en in de constatering dat het witte fietsenplan niet aansloeg in het anarchistische Amsterdam, maar wel, of all places, op de Veluwe. Kortom, een zeer complete documentaire.

Dat kun je niet zeggen van ‘Geld stinkt niet’, een AvroTros-docu over de staatsaankoop  in 2008 van ABN-Amro. De hoofdrolspelers – Balkenende en Bos – ontbreken; we moeten het doen met nondescripte topambtenaren. De overname, die toch echt heel spannend moet zijn geweest, wordt verteld op een toon alsof het om een gierstrecept gaat uit het kookboek. Alleen de Belgische Fortis-clan brengt wat sjeu in het spel. Ze wekken de indruk dat ze ons met de overname van 17 miljard een flinke poets hebben gebakken.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *