Luisteren, knikken, zwijgen

De Vlaamse tv vertoonde een serie over mensen in therapie. Ik heb zoiets niet eerder gezien. Uitgezonderd dan de NCRV-reeks ‘In therapie’ uit 2010. Maar dat was drama, bij de Belg is het echt. De problemen evenwel ontlopen elkaar niet veel. Niet verwonderlijk, want volgens Carlo Gozzi, een Italiaanse toneelschrijver uit de achttiende eeuw, zijn er maar 36 dramatische situaties. Verscheidene daarvan kwamen in de Canvas-reeks ‘Therapie’ in beeld – steeds anoniem – met als topscorer: vijandschap tussen verwanten.

In de slotaflevering afgelopen woensdag zat een ouder echtpaar, Walter en Cécile, enorm te kibbelen. Hij sjokte de hele dag maar achter haar aan, ze werd er zot van. “Ik ben niet altijd vervelend”, verdedigde hij zich. Waarop zij: “Amai, ik ga iets halen in de kelder, de garage of eender waar, en gij volgt mij.” Een gepensioneerde man verveelt zich een beetje in huis, denk je op het eerste gezicht.

Maar, en dat is het knappe van deze serie, al snel komt achter zo’n oppervlakkige ergernis een heel leven tevoorschijn, in dit geval: langdurige ontwrichting. Het paar slaapt al jaren niet meer bij elkaar, gaat niet meer samen op vakantie en hij verwijt haar niet geschikt te zijn voor het huwelijk. Ze hadden beter nooit kunnen trouwen, dat is duidelijk. Maar therapeut  Luc houdt de moed erin en antwoordt: “U moet beiden leren de tong rond te draaien voordat u iets zegt.”

De hulpverleners in deze reeks komen nooit met grote oplossingen. Al ze al iets aandragen is het doenlijk, iets om de situatie leefbaar te houden. De perfecte wereld bestaat niet op consult. Hoop wel. “Ik denk niet dat mensen onrepareerbaar kapot zijn”, zegt psychiater Sam. “Er is altijd uitzicht om verder te gaan”, weet zijn collega Sarah. En psycholoog Jaak constateert: “We denken heel veel nodig te hebben waar we zonder kunnen.”

Vaak doen de zorgverleners niet meer dan aandachtig toehoren, het gesprek op gang houden, hier en daar een verduidelijkende vraag stellen of een voorzichtige conclusie trekken. Enfin, iedereen die wel eens in therapie is geweest, zal het herkennen.

Luc is wel de stilste van allemaal. Hij is het prototype therapeut: oudere heer, kalend, brilletje, lichte baardgroei. Vaak zit hij in die typische psychologenpose: hand half onder de kin, en maar luisteren, knikken, zwijgen. Soms denk je: maar nu gaat-ie toch echt wat zeggen. Z’n mond valt half open, hij kijkt alsof hij het antwoord moet opdiepen uit de bodem van zijn ziel of wellicht zelfs een signaal tracht op te vangen van gene zijde, en dan volgt er iets als: “Maar wat denkt ge er nu zelf van?”

En toch lijkt hij me een uitstekende hulpverlener. Luc is in de loop der weken zelfs mijn favoriet geworden. Zijn aandacht is oprecht, zijn afstand gepast professioneel, zijn betrokkenheid ongemerkt groot, zijn sporadische raadgeving wijs. Wat een ontroerende serie toch, waarin mensen, zelfs tot op hoge leeftijd, bereid zijn zichzelf te confronteren met minder fraaie karaktertrekken, verkeerd uitgepakte beslissingen of nooit te herstellen fouten. En dan toch nog proberen iets te maken uit de brokstukken van het leven. Walter en  Cécile gaan nu leren samen koffie te drinken.

Toch nog iets proberen te maken uit de brokstukken van het leven

https://www.trouw.nl/cultuur/en-maar-luisteren-knikken-zwijgen~a3495681/

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *