Leven zonder privacy is een regelrechte hel

Begluurd tot op de wc. Tim wordt er gek van.
Begluurd tot op de wc, Tim wordt er gek van.

‘RTL Nieuws’ toonde een nieuw beveiligingssysteem dat kan achterhalen of we kwade bedoelingen hebben. De installatie hangt sinds kort in het uitgaansgebied van Eindhoven. Politie, gemeente en een IT-bedrijf houden het publiek aldaar constant in de gaten met als doel relschoppers vroegtijdig op te sporen.

De IT-baas legde uit dat de camera’s onder meer registreren of iemands loopgedrag afwijkt. Geluidsdetectoren meten daarnaast of iemand te hard zingt of schreeuwt. “En via de sociale media controleren we ten slotte wie met wie afspreekt”, vertelde de IT’er vrolijk. Is de optelsom verdacht dan zendt de computer meteen een alarmsignaal naar de politie.

Als kijker denk je: hoe kon het zover komen dat we geen greintje privacy meer over hebben? Wie heeft daarmee ingestemd? U? Ik? Zijn we straks al potentiële criminelen als we te hard lachen op straat, zoals een privacy-activist het in ‘RTL Nieuws’ formuleerde?

De schending van ons privé-leven is verder dan we in onze akeligste nachtmerries durfden dromen. En we hebben dat deels aan onszelf te danken. “Al die boodschappen op sociale media en apps zorgen ervoor dat we voortdurend zijn te monitoren”, sprak filosoof Marjolein Lanzing in ‘Super Stream Me’.

In die tv-reeks zien we een samenvatting van het experiment dat de VPRO’ers Tim den Besten en Nicolaas Veul met zichzelf uithaalden: twee weken lang dag en nacht online. Niets blijft ongezien: ontwaken, poepen, douchen, boodschappen doen, koken, op visite gaan, slapen. Gisteren in aflevering twee (van de vier) was het duo er al beroerd aan toe. Bij Tim was de vervreemding toegeslagen. “Mensen zwaaien naar de livestream. Over wie gaat dit? Ben ik de stream of ook nog iemand anders?”

Een Vara-journaliste die hem kwam interviewen wekte bij Tim regelrechte paranoia. “Jij komt binnen met een plan. Jij bent geïnstrueerd.” Meer dan Tim, die zoveel mogelijk met z’n normale leven probeert door te gaan, is Nicolaas de kijkers aan het pleasen. Hij is inmiddels gebroken. Huilend zat hij bij de therapeut. “Eigenlijk kijk je naar jezelf door de ogen van de kijkers. Je haalt allerlei toeren uit om bij hen in de smaak te vallen”, analyseerde de therapeut.

Een interessant experiment omdat, anders dan bij commerciële reality (waar we alleen stompzinnig gebabbel en geruzie zien), deskundigen ons bijpraten over het proces dat de deelnemers doormaken. “Er is voor deze jongens geen veilige plek meer waar ze rustig kunnen recupereren”, legde jeugdpsychiater  Theo Compernolle uit. “Daardoor zijn ze chronisch gestresst,  steeds in de alarmfase.”

Een andere deskundige haalde zelfs Primo Levi’s Auschwitz-ervaring erbij, wat natuurlijk vele bruggen te ver ging, al was de bedoeling duidelijk: privacy is meer waard dan het leven zelf.

Twitteraars maken het bestaan van Tim en Nicolaas er niet makkelijker op. Ze eisen meteen beeld als dat per ongeluk wegvalt of komen met holle frasen als: ‘doe gewoon je ding.’ Ik ben benieuwd of in de komende delen iets wordt gemeld over hoe ook het leven van de twitteraars verandert door het continu volgen van de livestreams.

Los daarvan krijgen we een indringend beeld van de hel die ons te wachten staat als onze privacy nog verder wordt opgeofferd.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *