Laat de Ikon niet sterven!

Joris Vercammen op zoek naar de geest van Dag Hammarskjöld.
Joris Vercammen op zoek naar de geest van Dag Hammarskjöld.

Deze maand wordt de Ikon na zeventig jaar officieel ten grave gedragen. Wat er nog over is van de programmering gaat onder EO-vlag verder. Sympathiek van de EO, maar het is zeer de vraag of die ‘overname’ een succes wordt. EO en Ikon vertegenwoordigen twee uitersten binnen het christendom: van orthodox tot breed spiritueel. Hoe ga je die tegenpolen verenigen? Zullen de Ikon-kijkers, maar ook de EO-leden zich straks nog herkennen?

Dat de afgedwongen samenwerking wel tot verwarring móet leiden, is evident. De nieuwe serie ‘De Pelgrim’ wordt op tv geafficheerd als Ikon, in de gids als Ikon-EO en op de NPO-site als EO. De Evangelische Omroep lijkt zich nu al te verslikken in zijn eigen programmatische hutspot.

‘De Pelgrim’ heeft weinig met de EO te maken. Deel één ging over de royaal uitwaaierende mystiek van oud-VN-topman Dag Hammarskjöld. We zagen Joris Vercammen, aartsbisschop van de oud-katholieke kerk, in een mistroostig, besneeuwd Laps landschap. Alwaar hij raadselachtige passages voordroeg uit Hammarskjölds dagboek ‘Merkstenen’: “Aldoor vragend zal ik aankomen, daar waar het leven wegklinkt, een heldere, zuivere toon in de stilte.” Hoezo EO?

Het vervolg van de serie is nóg minder des EO’s: een bedevaart naar een Bahá’i-tempel in Haifa en naar het Festspielhaus in Bayreuth om de geest van Wagner te ervaren.

De EO zou zo’n pelgrimage heel anders aanpakken. We zouden een klooster zien vol gezellige BN’ers, verbijsterd oerkreten uitslaand over het aangetroffene. De EO zou daarbij stiekempjes bidden om bekering. Kijk, zo’n waarheidspretentie is de Ikon, in al z’n vrijzinnigheid, vreemd. Die hoopt hooguit op spirituele verdieping.

Om chaos in programmering en achterban te voorkomen, zou de EO er goed aan doen van de Ikon een inpandig productiehuis te maken, met behoud van eigen identiteit en Ikon-logo. Red de Ikon-naam. Dan weet de kijker ten minste waar hij aan toe is wanneer hij Vercammen heimelijk hoort peinzen: “Mij wordt in de stilte ingefluisterd: je moet je committeren.”

Wel mooi trouwens, van die mysterieuze teksten op de late zondagavond (23.35 uur, NPO 2). Vooral als je vlak daarvoor ‘Graf zonder naam’ hebt gezien. Dit nieuwe SBS 6-programma heeft één groot voordeel: het lijkt in niets op een SBS 6-programma. Het is rustig en ingetogen van toon, zonder schreeuwerige voice overs of zenuwslopende muziek. Presentator Kees van der Spek gaat op zoek naar de identiteit van anonieme doden, en hij doet dat respectvol en zonder effectbejag.

Deze zondag ging het over een man die zich in 2001 in Heemskerk voor de trein had gegooid. We zagen Van der Speks speurtocht van A tot Z. Beginnend bij het meisje dat als laatste tegenover de man in de trein had gezeten (hij schonk haar zijn mobiele telefoon, mooi detail), via het cold case team in Amsterdam, dat in het onderzoek was vastgelopen, tot en met de ontknoping in Turkije, waar familie van de overledene bleek te wonen. De uitzending sloot af met een DNA-test. De dode kreeg een gezicht: Zeki Bas, 33 jaar.

Het motto van deze reportageserie is een uitspraak van Jean Baptiste Racine: “In het geheel geen naam nalaten, dat betekent volkomen sterven.” Dat geldt zowel voor Zeki Bas als voor de Ikon.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *