Kuyper-reis dreigt schipbreuk te lijden

Presentator George Harinck bij het Roemeense zomerpaleis, waar Kuyper ooit lunchte.
Presentator George Harinck bij het Roemeense zomerpaleis, waar Kuyper ooit lunchte.

Met een boek in de hand komt men door het ganse land. En zelfs nog veel verder. Geert Mak bereisde in 2007 met zijn ‘In Europa’grote delen van het continent, en nu trekt George Harinck met ‘Om de oude wereldzee’ langs zestien staten rond de Middellandse Zee. Een expeditie die de (wat oudere) Trouw-lezer ongetwijfeld  zal aanspreken, omdat de auteur van genoemd boek, Abraham Kuyper, immers ook de ARP oprichtte, waaruit dit dagblad weer is voortgekomen.

Ik ben daarom benieuwd wat u van de nieuwe Ikon-reeks vindt. Zelf ben ik er na twee delen niet gelukkig mee. Allereerst de vorm. Was er bij Geert Mak (VPRO) voor de kijker maar één verteller, nu zijn het er drie. Naast de onervaren tv-presentator Harinck zijn dat Roel Bentz van den Berg als voice over en de acteur Helmert Woudenberg als Kuyper.

Dat werkt verwarrend. Als Woudenberg in historisch kostuum een ‘Kuypertje’doet en je ziet direct daarna kozakken in archaïsch uniform, dan denk je: Aha, weer een verkleedpartij. Maar nee, na enige tijd blijken het echte kozakken. Want, zeggen ze: het is prima dat Poetin de Krim heeft geannexeerd.

Dan de voice over. Die is op tv vaak een teken van zwakte. Hij komt in actie daar waar beeld en gesproken tekst tekortschieten om een coherent verhaal te vertellen. Dat is bij ‘Om de oude wereldzee’helaas het geval. Gisteravond bijvoorbeeld draaide Harincks gesprek met een Turkse collega-historicus dusdanig in de soep dat Bentz van den Berg als Eerste Hulp bij Tv-Ongevallen met  pleisters de boel aan elkaar moest plakken . En dan zijn er ook nog de bedenkers Martin Maat en Hans Hermans, die Harinck onderweg bevragen. Kortom, de vorm hangt als los zand aan elkaar.

En de inhoud? Het uitgangspunt van de Ikon-serie is prima, en actueel bovendien. Kuyper vroeg zich in 1905 af wat de opmars van de islam zou betekenen voor het christendom. Diezelfde kwestie speelt anno 2015. Maar hoe tover je de wereld van ruim een eeuw geleden, en dan ook nog bezien door streng-calvinistische ogen, voor de hedendaagse kijker tevoorschijn? De makers hebben zich een schier onmogelijke opgave gesteld, zelfs met een gereformeerd-vrijgemaakte professor aan Kuypers VU – want dat is Harinck – in hun midden.

Filmbeelden van Kuypers reis zijn er uiteraard niet, dus moeten de makers het zien te rooien met wat ze nú rond de Middellandse Zee aantreffen. Gevolg is een geforceerd gelink tussen verleden en heden. In 1905 kwam de Krim in opstand tegen de tsaar, nu tegen Poetin (ofschoon je daar gisteravond weinig van merkte bij de geïnterviewde Krim-Tartaren). Verder mocht een Turkse imker acht minuten lang voor de camera leeglopen, beginnend met de schoonheid van de bij en eindigend met de grote heldendaden van president Erdogan. De terreur van IS pakte hij ook nog even mee. De kijker stelt zich de vraag: wat heeft een babbelgrage bijenhouder met Kuyper van doen?

Tot nu toe blijft de reeks te veel hangen in anekdotiek. Kuyper naar een Turks badhuis, dan ook Harinck naar een Turks badhuis. Kuyper verloor zijn hoed, dus zet ook Harinck (voor één keer!) zijn hoed af.

Wat overblijft zijn beelden van prachtige landschappen. Maar Harincks Kuyper-serie in Trouw is stukken interessanter.

One thought on “Kuyper-reis dreigt schipbreuk te lijden

  1. Als Vlaamse heb ik wel van dit programma genoten zonder al teveel achtergedachten. Trouwens ook van De Ijzeren Eeuw. Hierdoor begrijp ik beter 1830. Ik heb het E-boek van de Wereldzee gedownload. Nu nog lezen.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *