Ieder zijn eigen Maastunnel

Zaterdagavond was ik uitgenodigd voor een feestje in de Kunsthal rond 75 jaar Maastunnel. Ik had mijn jas nog niet uit of er hing al een microfoon onder mijn neus. Of ik voor schone lucht was of voor vieze. “Schoon”, riep ik intuïtief. Het antwoord bleek juist, en ik mocht door.

De enquêteurs waren van de actiegroep Adem in Rotterdam, die strijdt tegen luchtverontreiniging rond het Maastunneltracé. “We vieren 75 jaar luchtverontreiniging.”

De één denkt bij de Maastunnel aan vieze walm, de ander aan een zoet souvenir. Afgelopen voorjaar ontving ik een emailtje van Ellen Mook, die vertelde dat haar vader in mei 1971 een parkeerwekker won, omdat hij de 100.000-ste passant was. “We woonden op Pendrecht en brachten een vriendinnetje thuis dat bij mij op verjaardag was geweest. Wel even schrikken toen we aan de kant werden gezet, maar van de wekker hebben we veel plezier gehad.” Zo heeft iedere Rotterdammer zijn eigen herinnering aan de jubilaris, en daarmee zijn ‘eigen’ Maastunnel.

In de Kunsthal is een kleine expositie ingericht om het jubileum te vieren. Eregast was Maarten Euser (85), die op 14 februari 1942, samen met zijn kameraden Wim Wildeman en Arie Nuijs, vermoedelijk als eerste vanaf Zuid door de tunnel liep. “De tunnel werd zo’n beetje in onze voortuin in Charlois gebouwd”, legde Euser uit. Hij is de enige van het drietal die nog in leven is.

De oeververbinding, zo beschrijft Henk van der Maas in zijn zaterdag gepresenteerde boek ‘Onder de tunnel door’, mocht per se niet door de Duitse bezetter worden geopend. Daarom zette de tunnelorganisatie op die februaridag zonder ceremonieel vertoon de deuren van het roltrapgebouw open, waarop het drietal naar binnen piepte.

Zelf denk ik terug aan mijn vader, die vanuit Delfshaven, waar wij woonden, met zijn zwarte kever door de tunnel moest voor zijn werk. En aan Hagenaar Kees van Kooten die in ‘Hedonia’ (1984) beschrijft hoe hij als jongetje op zondag met zijn pa naar familie in Rotterdam ging. De Maastunnel was toen zo’n attractie dat Van Kooten een lijst van ‘zielige, Haagse jongetjes’ aanlegde, van wie er elke keer eentje mee mocht.

Ieder zijn ‘eigen’ Maastunnel. Euser herinnerde zich de bouwwerkzaamheden eind jaren dertig. “Ik hoor ik alle geluiden weer: het heien, timmeren en zagen, de draaiende betonmolens en de paard en wagens die af- en aanreden met bouwmateriaal.” We stonden bij de mooiste foto van de tentoonstelling: het ventilatiegebouw in aanbouw tijdens de strenge winter van 1940. Het art deco-pand op de Parkkade lijkt drijvende temidden van een zee van ijs. Een magisch realistisch beeld, dat, was het een schilderij geweest, Carel Willinks handtekening had gedragen.

De vreugde van de expositie zal misschien worden getemperd door het vooruitzicht van komende zomer: de Grande Dame van de Maas gaat dan twee jaar dicht voor renovatie. Wat zullen we kankeren, want daar zijn wij Rotterdammers goed in. Maar ook, wat zullen we lyrisch zijn bij de heropening. Niet voor niets blies een saxofonist de tentoonstelling open met ‘Baker Street’ van Gerry Rafferty: ‘Another year and than you’d be happy. Just one more year and then you’d be happy. But you’re crying, you’re crying now.’

One thought on “Ieder zijn eigen Maastunnel

  1. Eigenlijk is die tunnel gewoon van ons, kleinkinderen van Lodewijk van Dijk.

    Als directeur van Gemeentewerken moest hij een oplossing vinden voor het verkeersprobleem van Rotterdam. Na de nodige onderzoeksreizen, o.a. naar de VS, vond hij allerlei manieren om de bouwkundige problemen de baas te worden en bovendien maakte hij in Den Haag de regering duidelijk dat het om een landelijk belangrijke verkeersader zou gaan waaraan dus ook landelijk meebetaald moest worden en niet alle kosten door Rotterdam gedragen hoefden te worden.

    Voor de aanvang van het werk werden er gemeentelijke diensten samengevoegd, waardoor hij zelf niet meer bij de bouw betrokken was. Later besefte hij dat hem daardoor de omgang met de Duitsers in de oorlog bespaard was gebleven.

    Maar de Maastunnel? Die is gewoon altijd van ons geweest.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *