Het licht van Delft

Onweerstaanbaar was de lokroep van de zonnige maandagmiddag. Naar Delft moest ik gaan, stad van licht, stad van Vermeer. In het Vermeer Centrum, met 37 reproducties van de zeventiende-eeuwse schilder, betovert de Delftse meester nog altijd met zijn licht: ‘Helder, gefilterd, gereflecteerd, zacht, hard, blinkend, strijkend: zijn licht is telkens anders.’

Maar steeds sturend. Het licht komt bij Vermeer bijna altijd van links, passend bij onze lees- en kijkrichting. Alleen bij ‘De gitaarspeelster’ komt het van rechts. En het is ander licht dan dat van Rembrandt, zo leren we. De laatste heerste met zijn clair-obscur, de tegenstelling tussen licht en donker. Bij Johannes Vermeer beslaat het licht het hele doek. Zoals bij ‘De vrouw met waterkan’, waar de witte kap de dame extra glans geeft, terwijl de achtergrond toch ook al licht is. Licht op licht noemt de expositie dat.

De schilder vond gedurende de Gouden Eeuw in Delft het unieke Hollandse licht, maar rijk werd hij er niet van. De baliedames vertellen dat Vermeer de bakker betaalde met zijn schilderijen. En bij zijn dood in 1675 liet de kunstenaar zulke grote schulden achter dat zijn weduwe alle eigendommen van de hand moest doen om haar tien kinderen te voeden. “Zo werden zijn schilderijen verspreid over de hele wereld. Delft zelf bezit geen enkel origineel meer”, weten de medewerksters.

Buiten schijnt de zon uitbundig, en op de Markt vullen zich de eerste terrassen. Een handelaar bouwt pal voor de Nieuwe Kerk een klompenkraam. Ook hij leeft van het licht. “Bij de eerste zonnestralen neem ik hier mijn plaats in, van eind maart tot september.” Achter zijn werkbank demonstreert de koopman het oude ambacht dat hij sinds vijf jaar beheerst. “Eigenlijk ben ik entertainer van beroep, maar de gaten in mijn agenda vul ik met klompen.”

Er meldt zich een klant. “Heeft u maat 47?” “Jazeker, 25 euro als ze lekker zitten. Loopt u er maar een rondje mee over de Markt.” Zo’n vierhonderd paar klompen verkoopt Peet Vermeulen per jaar. Aan toeristen, maar ook wel eens aan boeren. “Een klomp is heilzaam voor lichaam en geest. Je staat rechtop, dat is goed voor je houding. En doordat je minder hard loopt, leef je langzamer en heb je meer tijd om het bestaan te overdenken. Op klompen lopen is alternatieve yoga.”

Ik drink thee bij café ‘Van 9 tot zeven’ en hoor hoe ook de uitbater floreert bij de gratie van het licht. Nu valt het voorste deel van zijn terras nog buiten het licht, maar al vanaf morgen zal dat veranderen. Kastelein George Stroomberg wijst naar het torentje van het stadhuis, westelijk van zijn taveerne. “Kijk, vanaf 4 april komt de zon boven het steen uit, waardoor het op mijn terras de hele dag lekker warm is, van negen tot zeven. Vandaar onze naam.”

Als terrasexploitant kent hij alle wegen van de zon. Hoe ze in januari op haar hoogste punt maar net boven het trapgeveltje uitkomt aan de zuidzijde van de Markt, schuin tegenover ‘Van 9 tot zeven’. En hoe ze in de maanden daarna langzaam klimt en klimt en klimt, totdat ze met de zomertijd het laatste zetje krijgt om het terras van Stroombergs herberg volledig te beschijnen. “Vanaf dat ogenblik hoeven mijn klanten niet meer in oostelijke richting te verkassen om te genieten van de zon”, vertelt de eigenaar tevreden.

Ik kan niet anders concluderen dan dat ik deze middag in Delft het licht heb gezien.

Op maandagmiddag heb ik in Delft het licht

https://www.trouw.nl/opinie/deze-week-heb-ik-in-delft-het-licht-gezien~aaba0307/

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *