Hèhè, we zijn erachter: vluchten valt niet mee

Sandra (l) en Willeke als vluchteling in 'Rot op naar je eigen land'.
Sandra (l) en Willeke als vluchteling in ‘Rot op naar je eigen land’.

Bjj sommige programma’s heb je nog voordat ze op tv zijn al duizend vragen. Bij ‘Rot op naar je eigen land’bijvoorbeeld. De EO laat een groep Nederlanders, onder leiding van oud-judoka Dennis van der Geest, ervaren wat het is om vluchteling te zijn. Hun geld, paspoorten en mobiele telefoons worden afgenomen, en ze leven drie weken lang als asielzoeker, begreep ik uit de voorpubliciteit.

Vraag één: als de publieke omroep ons al elke avond in films, documentaires, en nieuws- en actualiteiten-rubrieken laat zien hoe asielzoekers stranden en sterven, bedelen en verdrinken hoe kan het dan dat sommige mensen nog steeds niet op de hoogte zijn van het vluchtelingenprobleem? Mensen die zonodig eerst alles zélf moeten meemaken voordat ze iets willen geloven? Dat geldt in elk geval voor het viertal deelnemers (van de zes) dat er een nogal PVV-achtig gedachtegoed opnahoudt

Vraag twee: als al die programma’s niet overtuigend genoeg zijn, waarom meld je je dan niet aan als vrijwilliger in een asielzoekerscentrum? Dan zit je er met je neus bovenop. Nadeel is dan natuurlijk wel dat je niet met je hoofd op tv komt. Mijn overige 998 vragen bespaar ik u.

Ik keek naar deel één en twee. Wat allereerst opviel was de vorm. Het is een mal die je in tal van programma’s terugziet. Maakt niet uit waarover het gaat – feestende jongeren, homo’s in het ‘wild’ of, zoals in dit geval, namaak-vluchtelingen – het procedé is telkens hetzelfde: er gebeurt iets (of niets), en vervolgens blikken de deelnemers daar oeverloos in close ups op terug. Voorbeeld: het zestal belandt in een detentiecel. Meteen daarna mijmert Martin: “Ik heb geen moeite met zo’n cel. Ik heb al eens vastgezeten.” En Yernaz: “Ik vind het niet onterecht dat asielzoekers in detentiecentra worden opgeborgen.” Het is een format dat elke artistieke eigenheid vernietigt en de kijker opzadelt met bloedeloze eenvormigheid.

Dan de inhoud. Afgezien van mijn bedenkingen tegen de moderne belevingscultuur, waarin iets pas bestaat als je het zélf hebt ondergaan, is de vraag: is het echt mogelijk het leven van asielzoekers na te bootsen? Het lijkt er niet op. De kandidaten zien er fris gewassen uit, wisselen geregeld van kleding en de ‘dames-vluchtelingen’zijn keurig opgemaakt. Er wordt veel geklaagd over het voedsel dat op tafel komt en het oncomfortabele vervoer in een vrachtauto. Zouden echte vluchtelingen ook zulke luxe-discussies voeren? En zouden er veel asielzoekers zijn die, zoals Willeke (PVV-tatoeage op haar arm), klagen dat ze het sleuteltje van hun koffer kwijt zijn, waardoor ze niet bij hun elektrische (?)tandenborstel en schone ondergoed kunnen?

‘Rot op naar je eigen land’heeft één lichtpuntje: Sandra, aanvankelijk de radicaalste van het stel (‘alle vluchtelingen opsluiten op een onbewoond eiland’), lijkt langzaam bij te draaien. Je hoort haar steeds minder over ‘habbibabbies’, als ze het over asielzoekers heeft, en schaamt zich nu zelfs over haar vooroordelen sinds ze een nachtje heeft geslapen bij Iraakse vluchtelingen. Wie weet, komt straks de hele groep wel uit de verf als humaan. Dan heeft de EO, met zijn ongetwijfeld nobele bedoelingen, ondanks alle bezwaren, toch nog iets goeds bereikt.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *