Gleneagles verdwijnt, ‘Fawlty Towers’ blijft

Al veertig jaar genieten van 'Fawlty Towers'.
Al veertig jaar genieten van ‘Fawlty Towers’.

Het was maar een klein berichtje in de krant: Hotel Gleneagles in Torquay tegen de vlakte. Toch is het aan dit logement te danken dat we al veertig jaar kunnen genieten van de beste Britse comedy ooit. John Cleese logeerde er in 1971 en werd zo bruut behandeld dat hij en zijn vrouw Connie Booth het idee kregen voor een hilarische comedy: ‘Fawlty Towers’.

De eerste aflevering was in 1975 bij de BBC te zien. In Nederland kocht de KRO de rechten. Nog steeds worden de twaalf delen wereldwijd herhaald. Gisteren nog op ouderenzender ONS: ‘The Germans’.

En nu dus de sloop van de Zuid-Engelse herberg. Jeroen Pauw had acteur en Cleese-fan Patrick Stoof uitgenodigd voor een vrolijke overpeinzing. “Een briljante comedy”, vond hij, “dankzij de kluchtige setting en de schitterende grappen.” We zagen flitsen uit ‘The Germans’, waarin hotelbaas Basil (Cleese) neurotisch de oorlog probeert te vermijden met zijn Duitse gasten. Dat gaat dan zo: “Would you like a drink before the war…eh before dinner?” En bij het noteren van de bestelling: “One nazi-göring.”

Een puur Engelse sitcom: tongue in cheek, spelen met klassenverschillen (‘Fawlty Towers’ gaat door het stof voor de hogere standen) en een hoofdrolspeler met een tiranniek karakter. Dat laatste zul je in een Amerikaanse comedy zelden zien. Daar is de hoofdpersoon in de regel sympathiek.

Op en tot Brits dus, maar toch wereldwijd populair. Hoe kan dat? Dat is voor een groot deel te danken aan de overvloed van woordloze grappen. Om de rare passen van Cleese kan elke nationaliteit lachen. En als Basil zijn ober Manuel (‘I know nothing, I’m from Barcelona’) met een koekenpan op z’n kop slaat, vindt ook iedereen dat leuk. ‘Fawlty Towers’ is een perfect getimede mix van slapstick, fysieke en verbale humor.

De afbraak van Gleneagles inspireerde het Radio 2-programma ‘Grand Café Kranenbarg’ zaterdag tot een aaneenschakeling van vreselijke hotelverhalen. De ene luisteraar had in Antwerpen gelogeerd, waar de spinnenwebben aan de zoldering hingen en ’s nachts het alarm afging. De ander sprak over een goedkoop hotelletje in Valkenburg waar het plafond van de eetzaal zo lek was dat de kastelein met emmers kwam aanzetten. NCRV-presentator Bert Kranenbarg deed ook een duit in het zakje. “Ik was van de zomer in Atlanta. Gaten in de vloerbedekking, muren die vijftig jaar niet waren geschilderd, en bedden te kort en te smal.”

Maar Gleneagles was veel erger. Tijdens een vakantie aan de Engelse Rivièra tien jaar geleden ontmoette ik de gids Joan Nott die in Torquay ooit woonruimte had verhuurd aan Cleese en zijn Monty Python-team. “Cleese vertelde mij dat de eigenaar van Gleneagles, Donald Sinclair, ’s avonds in pyjama naar de bar kwam, ten teken dat de gasten naar bed moesten”, herinnerde ze zich. “En de koffer van Eric Idle werd het raam uit gesmeten omdat er een bom in zou zitten.”

Uiterst nieuwsgierig bestelde ik die avond een tafel bij Gleneagles waar de toenmalige uitbater, Terrence Taylor, mij toevertrouwde dat hij sommige gasten gaarne zou willen wurgen. “Als ik daar niet te beleefd voor was.”

Die tijd is nu voorbij, Gleneagles verdwijnt. Maar ‘Fawlty Towers’ blijft gelukkig altijd bestaan.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *