Feiten of fantasie, je komt er niet uit

Tom (Peter Blok) achter het dossier Khan, maar dat was toch zoek?
Tom (Peter Blok) achter het dossier Khan, maar dat was toch zoek?

Normaal gesproken denk je bij dramaseries: oké, dit is fictie, prima (of niet prima, natuurlijk). Maar bij ‘De Affaire’ zit je toch wat anders in je stoel. Allerlei politieke kwesties passeren de revue – het fotorolletje van Srebrenica, het NSA-afluisterschandaal en, deze week, de zaak Abdul Khan -, en je vraagt je af: hoe waarheidsgetrouw is dit?

Zijn de beweringen van de onderzoeksjournalisten Tom Waardenburg (Peter Blok) en Dana Lievens (Kiki van Deursen) in deze Vara-reeks in overeenstemming met de werkelijkheid? Klopt het bijvoorbeeld dat Den Haag het strafdossier over Khan – de geleerde die via Urenco het atoomgeheim naar Pakistan smokkelde – zoek heeft verklaard? En zo ja, hoe kan het dan dat een juridisch adviseur in ‘De Affaire’ vertelt dat het dossier helemaal niet weg is. Hij laat Tom er zelfs naar hartelust in bladeren.

Ik kan me voorstellen dat ik niet de enige kijker ben met dit soort vragen. Daarom besloot ik Vara-directeur en verhaallijn-bedenker Robert Kievit te bellen. “Het zit zo”, zegt hij, “oud-minister Donner heeft beweerd dat het dossier is verdwenen, maar wij hebben vooraf een voormalig rechter gesproken die dat ontkent.” Kievit noemt ‘De Affaire’ een gedramatiseerde interpretatie van journalistieke kwesties. “We hebben veel research gedaan, bijvoorbeeld een voorgesprek met de ontslagen klokkenluider van Urenco. Om privacyredenen hebben we soms namen veranderd, en de gaten in de verhalen zijn opgevuld met fictie.”

Ik weet niet hoe het met u zit, maar bij mij heeft die voortdurende twijfel over ‘is dit echt gebeurd of niet’ het kijkplezier, dat er zeker was, negatief beïnvloed. Op de acteerprestaties – met name van Blok – is weinig aan te merken, maar dit contemporaine drama veronderstelt té veel voorkennis om er volop van te kunnen genieten. En op momenten dat het overduidelijk wél fictie is, denk je weer: is dit geloofwaardig? Bijvoorbeeld wanneer Dana in een opwerkingsfabriek in Iran op zoek gaat naar facturen van Philips, Stork en Van Doorne, die in de slipstream van de atoomdiefstal flink zouden hebben verdiend. Dana kan vrijuit haar gang gaan omdat het personeel is gevlucht vanwege een dreigende luchtaanval van Israëlische bommenwerpers. Jaja.

Verder: dat Tom en Dana bij een tv-station werken komt slecht uit de verf. Zal wel een kwestie van budget zijn dat we zo’n mager bezette, beetje duffe redactie zien, die slechts heel erg in de verte doet denken aan het Amerikaanse HBO-drama ‘The Newsroom’.

De aflevering over Khan, wiens schuld het zou zijn dat niet alleen Pakistan maar ook Iran een atoombom kan maken, sloot af met een open einde. In beeld verscheen de tekst: Nog altijd is onduidelijk waarom Nederland afzag van Khans verdere vervolging. Terwijl ik nu juist had begrepen dat de CIA daarvan de oorzaak was. Dat had Lubbers namelijk in een lunch met eindredacteur Carolien Kuil (Margo Dames) gezegd ( in overeenstemming met de werkelijkheid overigens, want ooit vertelde de ex-premier hetzelfde in het VPRO-radioprogramma ‘Argos’).

Waarom dan toch die verwarrende slottekst? Of was dat juist weer fictie? Ziehier de hersenpijniging in een notendop die mij gedurende deze hele (laatste) aflevering heeft vergezeld.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *