En toen was er plots de nieuwe Witteman

Wetenschappelijk en toch intiem: Witteman vanuit het anatomisch theater.
Wetenschappelijk en toch intiem: Witteman vanuit het anatomisch theater.

Heeft u hem gezien, de ‘nieuwe’Witteman?. Hij is helemaal terug. Energiek, fris, sprankelend. Wat een rentree na zijn slopende talkshowjaren! Goed dat hij is gestopt met ‘Pauw & Witteman’en  zich nu stort op zijn twee eeuwige liefdes: wetenschap en klassieke muziek.

Niet minder dan anderhalf uur heeft Paul Witteman gekregen voor zijn muziekprogramma. Weliswaar op de zondagmiddag, maar toch. Optredens van drie minuten of langer zijn geen uitzondering in ‘Podium Witteman’. Dat is veel voor tv. En toch is het NTR-programma niet te hoog gegrepen. Zonder in de val van de human interest te trappen – altijd een gevaar bij cultuur -, weet de presentator toegankelijkheid (een quiz), diepgang (dwarsverbanden met jazz, pop en poëzie) en ‘nieuws’ (Japanners die Bach zingen) samen te smeden tot één geheel. Daardoor krijgt de uitzending vaart en vliegen de minuten voorbij. Bijvoorbeeld: als sopraan Lenneke Ruiten hem vertelt dat elke stem van nature een beetje vibreert, is zijn ontregelend- geestige antwoord: “De mijne niet.”

Vervolgens vraagt hij haar een lied te zingen mét vibrato en zónder. Ruiten kiest voor de aria ‘Aus Liebe’van Bach. “Het is mooier zonder vibrato”, concludeert Witteman, en ik denk dat hij met dit experimentje vele kijkers heeft overtuigd.

Zijn tweede nieuwe boreling heet ‘Witteman ontdekt’(Vara). Hier zien we de scherpe vragensteller die alles van nieuwe wetenschappelijke vindingen wil weten. Vrijdag, tijdens de première, ging het over het implanteren van elektroden in het brein. Schijnt te helpen tegen angst, depressie en dwangneurose. Een ethische kwestie, want je persoonlijkheid kan veranderen. Een ethicus, zoals beloofd in een vooruitblik in ‘DWDD’, zat niet aan tafel. Witteman nam zelf die rol op zich. “Wordt de mens niet een robot met al dat gesleutel aan zijn hersens?”, vroeg hij. “Nee”, antwoordde psychiater Damiaan Denys slim, “hij wordt juist een beter mens, en daardoor méér mens.”

Witteman had wat dieper mogen graven. Zoals op het moment waarop we te horen kregen dat zo’n ‘computertje’in je hoofd kan worden gehackt.  Een eng idee. Is dát nou juist niet die robotisering van de mens?  Maar op het scherm ging het toen al weer over iets anders. “Kan ik bij u een extra portie geluk bestellen via een elektrode?”, vroeg Witteman. “Het kan wel, maar ik doe het niet”, trok Denys een grens. “Maar geluk bepaalt toch een groot deel van het leven?”, wierp de presentator tegen. “Volgens mij niet”, sprak de psychiater. “Voor mij maakt juist  het menselijk tekort het leven de moeite waard.” Precies professor, touché!, riep ik geestdriftig vanuit mijn tv-stoel. Toch nog een aardig ethisch-filosofisch staartje.

De setting van ‘Witteman ontdekt’is een verhaal op zich. Ze zitten aan de oude snijtafel van het anatomisch theater in het Boerhave museum. Een toepasselijker omgeving voor het ontleden van de  mens is ondenkbaar. De ronde vorm van het theatertje geeft de uitzending ondanks alle wetenschappelijkheid iets warms en intiems. De eenvoud deed me denken aan Pierre Janssens ‘Kunstgrepen’ in de beginjaren van de tv. Een psychiater met tussen zijn vingers een elektrode. Zo simpel kan tv zijn, en tegelijk zo boeiend.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *