De strijd van Kok gaat nog altijd door

Wim Kok verbijt zijn tranen bij zijn terugblik op de Srebrenica-genocide.
Wim Kok verbijt zijn tranen bij zijn terugblik op de Srebrenica-genocide.

Het was de turbulentste periode in de na-oorlogse parlementaire geschiedenis: de twee paarse kabinetten. De PvdA verloor haar ideologische veren, Nederland werd een neo-liberaal land met geprivatiseerde publieke taken, Srebrenica viel, Pim Fortuyn kwam op en werd vermoord en Willem-Alexander trouwde met een Zorreguieta.

Begrijpelijk dat ‘Andere tijden’ (NTR/VPRO) een tweeluik wijdde aan die jaren 1994-2002. De focus lag op de minister-president: ‘De strijd van Kok’. We zagen een open, weifelende, soms gekwelde oud-premier. De marktwerking was te ver doorgeschoten, vond hij. Dat Máxima haar vader moest missen bij haar huwelijk, leek nog steeds aan Wim Kok te vreten, al wist hij dat een ander besluit ónmogelijk was. En bij het dossier Srebrenica moest hij zijn tranen verbijten. “Dat boek met dat inktzwarte laatste hoofdstuk gaat nooit dicht. Dat geldt voor velen, maar ook voor mij.” De paarse kabinetten zijn voorbij, maar de strijd van Kok gaat door, zoveel werd duidelijk.

Een indrukwekkende terugblik, waarin twee dingen opvielen. Allereerst de tragiek van het voortschrijdend inzicht: op het moment zelf neemt de politiek met de beste bedoelingen besluiten, die achteraf op drijfzand lijken te berusten. Zo bleek nu dat er nooit een verkenningsmissie naar Srebrenica was gestuurd voordat Dutchbat er heen ging. Ook voor Kok was dat nieuws. Eveneens onbekend, althans bij deze kijker, was dat de luchtsteun bij Srebrenica onder meer fout liep omdat overste Karremans de formulieren verkeerd had ingevuld.

Het tweede dat opviel was de soms krampachtige wijze waarop Kok de regie in handen trachtte te houden. Met wisselend succes. Bij de affaire Zorreguieta lukte hem dat wél. Kok wist met steun van Beatrix de kroonprins te weerhouden van een huwelijk in Zuid-Amerika, en na Willem-Alexanders flater met de Videla-brief belde Kok hem woedend uit bed. Zelfs het ‘je was een beetje dom’ van prinses Máxima bleek geregisseerd. Verder waren deze ‘Andere tijden’-specials vooral een adequate samenvatting van de paarse geschiedenis. Met een nog steeds wat humeurige Melkert en een zichzelf relativerende Kok. Dat hij in z’n eentje de Derde Weg had uitgevonden – wat Blair en Clinton beweerden – vond hij flauwekul.

Over het afschudden van de ideologische veren (en de dramatische electorale gevolgen daarvan) had ik Kok graag meer horen vertellen dan ‘als je regeert, maak je vuile handen’, evenals over de missers rond de beveiliging van Fortuyn. En het was jammer dat Jan Pronk ontbrak. Hij nam rond het NIOD-rapport over Srebrenica de regie uit Koks handen (‘we hebben gefaald’), waarna het, volgens ingewijden, nooit meer goed kwam tussen die twee.

Waarmee het vermoedelijk ook nooit meer goedkomt is ‘De fractie’ (VPRO). De tweede reeks lijdt aan hetzelfde manco als de eerste: de politieke kwesties zijn te lullig. Of zó onbegrijpelijk en gortdroog – zoals deze week Tim Snels uiteenzetting over ABN-AMRO – dat je erbij in slaap valt. Er zit geen enkele vaart in ‘De fractie’, zelfs niet ze op Sail zijn. Het draait maar om branding, marketing en de juiste oneliners. Misschien is dat een afspiegeling van de échte politiek, maar tot een meeslepend drama leidt het bepaald niet.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *