De Rotterdammerung van Luxor

Met Paul de Leeuw en Waardenberg en De Jong viert Luxor volgend weekend zijn eeuwfeest. Rotterdamse artiesten, en dat is niet voor niets. Luxor wil weer the talk of the town worden.

Na afloop van het interview wandelen we over de expositie Luxor 100 jaar. Wim Sonneveld en Edith Piaf, Toon Hermans en Amalia Rodrigues , alle grote sterren die ooit in het Rotterdamse theater schitterden, lachen ons toe. ,,Toen was uitgaan iets bijzonders”, mijmert Luxor-directeur Marc van Kaam. ,,Als Luxor een grote naam op het podium had, sprak de hele stad er over en wilde iedereen er naar toe.”

Nu is dat anders. Het aanbod is immens én verbrokkeld over vele podia. Drie maanden Luxor, zoals ooit Toon, vergeet het maar. Het theater is een vechtmarkt geworden. Van Kaam (52) weet daar alles van. Zijn jaarverslag over 2016 meldt zo’n 280.000 bezoekers, waar het er tien jaar geleden nog 600.000 waren.

Dat komt niet alleen door de versnippering. De economische crisis deed ook haar duit in het zakje. In de jaren na 2008 verloren de Nederlandse theaters een kwart tot circa de helft van hun bezoekers. Maar de laatste paar jaar krabbelen de podia weer op, en wellicht gaat ook Luxor daar nu van meeprofiteren. Van Kaam rekent voor 2017 op 312.000 toeschouwers. Het doel is 325.000.

Op zijn directiekamer in het nieuwe Luxor, met magnifiek uitzicht over de Erasmusbrug en de Nieuwe Maas, praten we over de grillige theatermarkt en Van Kaams toekomstvisioen. Daarbij is ook aanwezig Rob Wiegman, die vijfentwintig jaar lang, van 1986-2011, directeur was van Luxor.

,,Luxor was halverwege de jaren tachtig een verlopen boel”, herinnert Wiegman (74) zich. ,,Films werden er niet meer vertoond, en de programmering kwam deels van het opgeheven Hofpleinheater. Pas met de Cabaretmarathon hebben we Luxor destijds weer op de kaart gezet.”

Wiegman doelt op het oude Luxor aan de Kruiskade, dat voor kleinere producties nog steeds in bedrijf is. Bij zijn aanstelling als directeur had hij één voorwaarde: nieuwbouw. ,,Ik kon in dat oude gebouw de grote Van den Ende-musicals niet meer kwijt. Ik wilde de stad een theater met grandeur geven, een Rotterdams Carré. En dat kregen we in 2001 op de kop van Zuid. Hoogtepunten? Nou, In 2003 bijvoorbeeld met de musical 3 Musketiers: negen maanden lang, 400.000 bezoekers. In 2008 Les Misérables, ook Van den Ende. Weer negen maanden, weer 400.000 bezoekers.”

Van Kaam: ,,Zulke grootschalige bespelingen zie je nu alleen nog in Van den Ende’s eigen theaters in Utrecht en Scheveningen. En in Katwijk waar al zeven jaar Soldaat van Oranje draait. Met andere woorden: er is een probleem aan de aanbodzijde. Daarom zijn we blij met de Theateralliantie, een samenwerkingsverband van zes grote theaters, waaronder het onze. Samen hebben we het initiatief genomen tot de bejubelde musical Fiddler on the roof, gemaakt door Stage Entertainment. We zijn trots dat Luxor daarbij als co-producent heeft kunnen optreden.”

Met co-producties hoopt Luxor minder afhankelijk te zijn van de nukken van theaterproducenten. En dan het liefst co-producties met een Rotterdamse signatuur, zoals de Oase Bar. ,,Die voorstelling was met Rotterdamse artiesten als Gerard Cox en Joke Bruijs een groot succes: een oud-Rotterdams verhaal opnieuw tot leven gewekt. Er ontstond een gesprek in de stad, met als gevolg 25.000 bezoekers. De Marathon, 55.000 bezoekers, was ook een goed voorbeeld van die link met Rotterdam. Waarmee ik niet wil zeggen dat het per se óver Rotterdam moet gaan. De Marathon heeft onze stad als decor, maar is in feite een verhaal over vriendschap.”

Wiegman: ,,Prima dat Marc dat doet, al speelde in mijn tijd die Rotterdamse focus geen rol. Je hebt ook niet zo veel Rotterdamse artiesten, denk ik. Maar goed, in het oude Luxor kan het. In het nieuwe zou ik het niet doen. ik mis daar op het moment een beetje de grote dingen: Broadway vertaald naar Nederland. Ik moet een beetje voorzichtig zijn, maar ik zie veel eentjes in de programmering.” (voorstellingen van één avond, W.P.)

Van Kaam: ,,Nou, vorig jaar stond Fiddler on the roof nog in Amerika en nu al bij ons. En wat die eentjes betreft: maandenlange bespelingen bestaan inderdaad niet meer, maar het gemiddelde in het nieuwe Luxor is tussen de drie en vijf weken.”

Is het bij het eeuwfeest nog haalbaar: twee Luxors in de stad? Beide heren denken van wel. Van Kaam: ,,Bij het nieuwe Luxor, met z’n 1500 stoelen, moeten we er harder aan trekken dan vroeger, dat is waar, maar voor het oude bestaat er geen aanbodsprobleem. Er zijn genoeg kleinere producties voor een zaal van 900 stoelen.”

Wiegman: ,, Ik denk dat er zelfs een zaal bij moet, eentje van 300 stoelen voor beginnende artiesten. Die kunnen dan later doorstromen naar het oude Luxor.”

Financieel zit Luxor weer op de rit nadat de gemeenteraad vorig jaar november een streep haalde door het voorstel van de Rotterdamse Raad voor Kunst en Cultuur (RRKC) om op termijn ruim één milljoen te bezuinigen. De subsidie bleef daarmee 2,5 miljoen euro per jaar. Maar zou een theater dat in tegenstelling tot de schouwburg voornamelijk vrije, dus commerciële, producties programmeert niet zichzelf moeten kunnen bedruipen? Wiegman: ,,Nee, nee en nog eens nee. Ik had vroeger een voorzitter van mijn Raad van Toezicht die dat ook zei. Je eigen broek ophouden kan alleen op Westend of Broadway, als je een keten hebt van acht of negen theaters.”

Blijft het probleem dat de Luxor-bezoeker overwegend ouder is en wit. De RRKC schrijft in zijn Cultuurplanadvies 2017-2020 dat het theater te weinig visie etaleert om een jong en divers publiek aan te trekken. Van Kaam: ,,Tja, dat is makkelijk gezegd. We hebben dit jaar de Spoken Awards gebracht (een vertelvorm tussen rap en poëzie, W.P.) en twee jaar geleden Rumble in da Jungle met onder anderen Don Diego Poeder. Verder zoeken we contact met allochtone makers in de stad. Oké, het zijn vooralsnog speldenprikken, maar we doen wèl dat. Wat onverlet laat dat deze kwestie niet binnen drie jaar zal zijn opgelost.”

Wiegman: ,,Alle grote theaters hebben een probleem met betrokkenheid op de stad. In Carré of het theater van Arnhem zie je ook geen allochtoon publiek. Daar zijn andere podia voor. Het is mij ook nooit gelukt. Wethouder Kombrink verzuchtte wel eens: Als ze niet willen, tja, wat moet je dan? Theater Zuidplein heeft het onder wijlen Doro Siepel wel fantastisch gedaan.”

Van Kaam: ,,Zij snapte wat op Zuid aan de hand was. Maar wij zijn een ander theater dan Zuidplein, minder op de wijken gericht. Wij zijn ook geen schouwburg, wij zijn Luxor, een laagdrempelig theater voor Rotterdam en wijde omtrek.”

Wiegman: ,,Het blijft een gebouw met een fantastische grandeur. Als je het nieuwe Luxor binnenkomt, doet dat wat met je. Je voelt je verwonderd, het is een andere wereld. Maar Marc heeft a hell of a job. Als ik nu in zijn schoenen stond zou ik de programmering een moeilijk punt vinden.”

Van Kaam: ,,Het is een kwestie van blijven geloven in je eigen kracht. We zijn nu bezig met proefvoorstellingen van Soof de Musical in het pop-up theater van Las Palmas. De bezoekers worden betrokken bij de verdere ontwikkeling van het stuk, een uniek verschijnsel in Nederland. Het is nu nog een off-Broadway-productie voor een klein publiek, maar straks staat Soof groot in het nieuwe Luxor.”

Na afloop, bij de rondgang over de jubileum-expositie, zegt hij: ,,Ik geloof dat ik dit vak ten diepste heb gekozen om mensen blij te maken. Dat is het, blij met iets moois op het podium.”

 

Bezoekcijfers                        2015          2016          Verwachting 2017

Luxor                                                                         285.000                 280.000   312.000

Theater Zuidplein                                                78.000                   81.000     90.000

Theater Rotterdam (schouwburg)               163.000              188.000    ———

Luxor wil weer talk of the town worden

https://www.nrc.nl/nieuws/2017/12/02/de-rotterdammerung-van-luxor-a1583202

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *