De Krim is slechts het bittere begin

Militair-patriottisch koor bejubelt de annexatie van De Krim.
Militair-patriottisch koor bejubelt de annexatie van De Krim.

Wíj zijn de annexatie van De Krim alweer zo’n beetje vergeten, maar in Rusland heeft Poetins expansiedrift tot hernieuwd nationalisme geleid. Jelle Brandt Corstius brengt in ‘Grensland’ (VPRO) dat chauvinisme in beeld en lijkt ons te willen waarschuwen: Westen, word wakker!

Hij doet dat impliciet, want activisme is niet zijn stiel. Wat hij in ‘DWDD’ vertelt (‘de dienstplicht moet worden hersteld, we moeten op alles zijn voorbereid’) zal hij nooit hardop zeggen in ‘Grensland’. Het begint me nu pas op te vallen hoe weinig kritische vragen Brandt Corstius stelt. Hij knikt of mompelt ‘hmm’. Hooguit klinkt in de voice over een kanttekening. Is dat erg? Nee. Met zijn luisterend oor en oprechte interesse bouwt Brandt Corstius vertrouwen op. Met als beloning ijzingwekkende reportages. Zondag zagen we een militair-patriottisch koor de inname van De Krim bejubelen. ‘Beleefde mensen’ heette het lied, en die titel sloeg niet op de inwoners van het schiereiland, maar op de Russische bezetter. “Beleefde helmen, beleefde gezichten, zelfs de stalen machines zijn beleefd.”

Brandt Corstius sprak de filosoof van het Kremlin, Alexander Doegin. Die droomt van een Eurazië, dat loopt van Parijs tot de Stille Oceaan. Het zou moeten gaan om een ‘spirituele expansie’ als tegenwicht tegen het ‘decadente en agressieve’ westen. Binnenvallen zal Rusland niet snel, volgens Brandt Corstius. Wel de buurlanden destabiliseren, zodat ze verder verwijderd raken van de EU.

We kregen een kijkje in de Russische ziel, waarin traditie, orthodoxie en hiërarchie centraal staan. Laat ons met rust, riep Doegin, en dring ons jullie ‘universele westerse waarden’ niet op. “Wij exporteren toch ook niet ons tsarendom.” Memorabele tv, die bijdraagt aan contemporaine geschiedschrijving.

Brandt Corstius treft op zijn vierde Ruslandreis een nieuw zelfbewustzijn. Een naar binnen gekeerder Rusland ook, wantrouwiger. De maker weet niet altijd of hij een écht verhaal hoort of een door de Poetin-machinerie ingestoken p.r.-boodschap. Maar zeker is wel dat de inname van De Krim ook in de grenslanden het patriottisme heeft versterkt. Óf men houdt meer dan ooit vast aan de eigen onafhankelijkheid óf men wil met Poetin terug naar de Sovjet-Unie.

Over autoritaire leiders gesproken, ik heb erg genoten van een filmpje van Kim Jong-un. De video, waarin Paul de Leeuw verkleed als de Noord-Koreaanse dictator reclame maakt voor zijn nieuwe Vara-show ‘Kun je het al zien?’, is helaas door de NPO geweigerd (officieel omdat ‘ie te lang duurt), maar dankzij de sociale media toch her en der te bekijken.

Ik vind De leeuw op z’n sterkst als hij typetjes speelt. Jammer dat die ontbreken in zijn nieuwe show. We zien veel gerecyclede oude elementen, en weinig vernieuwing. De gastheer maakte tijdens de première een ongeconcentreerde indruk (Gast: “Ik ben actief in GroenLinks.” De Leeuw: “In welke partij ben je actief?”)

Het is bovendien de vraag of de kijker op de late zondagavond zit te wachten op enge ziektes, en pogingen van de seksindustrie om de negatieve beeldvorming te doorbreken. Wel op grote pompoenen (denk ik). En het showblokje met ‘EenVandaag’-redacteur Lammert de Bruin heeft zeker amusements-potentie.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *