De bromance van de koopman en de tsaar

De naam Christoffel van Brants zal weinig lezers iets zeggen, maar onder Amsterdamse Lutheranen is hij een levende legende. De Lutherse koopman stichtte in 1732 aan de Nieuwe Keizersgracht het Van Brants Rus Hofje, dat tot op heden wordt bewoond. Weliswaar niet meer door behoeftige Lutherse vrouwen, zoals oorspronkelijk, maar door studenten met veelal een christelijke achtergrond.

Dat ‘Rus’ in Van Brants Rus Hofje, slaat terug op de ‘bromance’ die de rijke handelaar in de Gouden Eeuw onderhield met tsaar Peter de Grote. Van Brants noemde zijn buiten aan de Vecht zelfs Petersburg. Bij uitgeverij Verloren is nu een prachtig geïllustreerd boek uitgekomen over die lusthof en zijn eigenaar , geschreven door o.a. de Lutherse predikant Harry Donga: ‘Petersburg, roem der hoven’.

Wat een sprookje: een Lutherse koopman, die kind aan huis wordt bij de tsaar aller Russen. Van Brants (foto) mag de tsaar zelfs als eerste verwelkomen als hij in 1716 de Republiek bezoekt. De Staten-Generaal heeft het nakijken. In 1717 verheft Peter de Grote zijn vriend in de adelstand. Vooral om hem te bedanken vanwege zijn wapenleveranties voor de beslissende Slag bij Poltava. Daar versloeg de tsaar in 1709 de Zweedse koning.

In 1717 logeren tsaar en tsarina op Van Brants buitenverblijf. De bewoners van de Vechtstreek moeten zich in een droom hebben gewaand. Een tuinfeest van 65.000 gulden! Het wordt een dolle boel: Russische gasten gooien elkaar in kruiwagens, en sjezen ermee over het landgoed. De hele tuin gaat er aan. Ongeveer een eeuw later wordt de lusthof afgebroken. Helaas.

Maar het Van Brants Rus Hofje is dus nog in leven, en hoe. Daar wordt op 19 augustus gevierd dat de tsaar zijn Lutherse vriend twee eeuwen geleden opnam in de adelstand. Een tekening van Jeroen Henneman, voorstellende Christoffel van Brants, zal dan worden onthuld.

Het hofje, ontworpen door de Franse bouwmeester Daniel Marot, is jammer genoeg alleen tijdens Monumenten- en Tuinendagen te bezichtigen. Maar dankzij de hulp van Luthers regent Peter Wagenmaker konden we er op een zomerse junizondag een verfrissend glas rosé drinken. We zaten in de schitterende regentenkamer, op stoelen in Lodewijk XIV-stijl, met tegenover ons een schilderij van Peter de Grote, zegevierend bij de Slag bij Poltava.

Behoeftige Lutherse vrouwen wonen er al sinds midden vorige eeuw niet meer. Het zijn nu 26 studenten. Er is ballotage: Lutheranen hebben voorrang, daarna andere protestanten en tot slot studenten van buiten Amsterdam. Op het bellenpaneel staan enkele deftige namen, “maar”, zegt Wagenmaker, “het draait hier niet om elite. Wel om esprit de corps: gevoel voor het monument, bereidheid om de stichtersdag mee te vieren, enzovoort.”

Het hofje telt nog altijd een binnenvader en -moeder die een oogje in het zeil houden. Elf uur ’s avonds thuis is de vaste regel, en gasten slapen niet bij de student op de kamer, maar in een aparte logeerruimte. Wagenmaker en binnenvader Geert van Wesemael geven een rondleiding, waarin we een authentieke studentenkamer zien met traditionele bedstee, de goed geoutilleerde wasserette en de uitgestrekte tuin. “Het aardige is”, zegt Wagenmaker, “dat dit hofje al drie eeuwen lang grotendeels draait op het legaat van Van Brants. Zo blijft zijn naam voorleven in Amsterdam.”

Weldoener Christoffel van Brants leeft nog altijd voort in Amsterdam

https://www.trouw.nl/cultuur/bromance-van-de-koopman-en-de-tsaar~a2e5c07a/

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *