3Lab: verzet tegen de correcte burger

3Lab's variant van Jiskefet's Dierenwinkel: de slijterij.
3Lab’s variant van Jiskefet’s Dierenwinkel: de slijterij.

Groot kans dat de week van het tv-experiment, 3Lab, ongezien aan u voorbij is gegaan. Het jaarlijkse spektakel op NPO 3 trok vorige week hooguit een paar honderdduizend kijkers. Maar dat wil niet zeggen dat alles snert was. De jonge makers wisten ons minstens twee keer te overdonderen. Zoals met ‘Rundfunk’, een schoolklas- comedy van KRO-NCRV.

Niet eerder heb ik zo’n brutaal artistiek commentaar gezien op het gemiddelde Amerikaanse highschool-drama. Niks romantisch ontluikende liefdes, clichématige leraren, brave schoolbals en zouteloze grapjes. Nee, ‘Rundfunk’ is in álle opzichten verschrikkelijk politiek incorrect. Gaat u er even voor zitten? Rauw, plat, vrouwvijandig, homohatend, dieronvriendelijk, racistisch, gemeen tegen gehandicapten, onethisch en agressief. Kortom, álles wat het moderne onderwijs wil bestrijden, is ‘Rundfunk’.

In het begin keek ik weg. Dit kon toch niet waar zijn! Een conrector die een maaltijdbezorgster bij de borsten grijpt, een gymleraar die een meisje met rolstoel en al tegen de bok kwakt, en een sadistische leraar Duits (hilarische rol van Pierre Bokma) die gekleed in Oostenrijks kostuum een konijn heen-en-weer husselt in een broodtrommel .

Taboedoorbrekend? In zekere zin wel. Natuurlijk vinden de makers niet dat je met gehandicapten moet smijten, nee het gaat om grensverlegging binnen het genre comedy: de shockerende grap. Daarin is ‘Rundfunk’ zeker geslaagd, want je blijft kijken. Als absurdistische hyperbool is de serie verrassend en geestig.

Toch is de vraag of deze creatie van Yannick van de Velde en Tom van Kalmthout (tevens hoofdrolspelers) écht vernieuwend is – hét doel van 3Lab. Begin jaren zeventig provoceerde de VPRO de gevestigde orde al op vergelijkbare wijze met Barend Servet. Alleen, tóen schrokken we eerder dan nu. Daarom gaat het nu allemaal net wat groffer. Hoe dan ook, de kijker gaf ‘Rundfunk’ gemiddeld een acht.

Maar topscorer werd ‘TreurTeeVee’: 8,7. Terecht. Net als ‘Rundfunk’ is ‘TreurTeevee’ één grote aanklacht tegen burgerlijkheid, met dit verschil dat het laatste experiment tevens uitblinkt in adembenemende vormgeving: een gestileerd geheel van muziek, acteerwerk, animaties en vervreemdende effecten. De boodschap is steeds dat al die keurig uitziende types, zoals u en ik, ten diepste worden gedreven door slechts één verlangen: gruwelijk vette seks! Vandaar de reclame voor ‘Pikpark’ (‘maar twee uur met de trein’). Ook dat zie je niet elke dag op tv.

‘TreurTeeVee’ is tevens een VPRO-satire op de Hilversumse mores met zijn ijdele presentatoren en hun bewierookte gasten. We zagen een zelfingenomen boeken-host met de glamour van Willem Ruis en de onbeschaamdheid van Theo van Gogh: “Zeg Claire, je bent nog zo jong en met zo weinig levenservaring. Waarom dan toch deze roman, of is het een boek?” Een schofferend, leeg interview werd het, waarvan de conclusie was: “Dit boek is gewoon niet geil.”

Ja, kun je zeggen, dat heb ik eerder al eens gezien, en beter: bij ‘Monty Python’ of ‘Jiskefet’. Maar door de kijkcijfer- en formatdwang zien we het wel steeds minder. Alles wordt afgestemd op de gemiddelde smaak. Daarom goed dat 3Lab op tv is. Al is het maar eens per jaar.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *