Monthly Archives: September 2016

Kuieren en mijmeren zonder iPad en telefoon

Ook bankiers doen aan zingeving. Zoals Coert Beerman, directeur Nederland en Afrika van de Rabobank. ,,Mijn missie is dat mensen het aan het eind van de dag een beetje beter hebben.”

Als Coert Beerman (61) voor zijn werk in Afrika is, neemt hij niet alleen een kijkje bij de grote Rabobank-klanten. Hij wil ook zien hoe het met de toeleveranciers gaat, zoals de kleine mais- en katoenboeren. En hoe het is gesteld met het onderwijs. ,,Nee, die bezoeken zijn niet verplicht, maar ik wil het gewoon weten. Ook kleine boeren verdienen een menselijk bestaan, en kinderen goed onderwijs.”

Rabo-directeur Coert Beerman

Beerman beet deze week het spits af als Meesterpreker in De Nieuwe Poort, een huis voor ontmoeting en inspiratie in Rotterdam. De Nieuwe Poort wil, zoals ooit de kerk, plaats bieden aan georganiseerde zingeving met als pijlers: leren, dienen en vieren. De bronnen daarbij zijn zowel de joods-christelijke en filosofische traditie als kunst en literatuur.

Tijdens zijn ‘meesterpreek in de lunchbreak’ benadrukte Beerman dat de Rabobank er niet alleen is voor de food- en agri-multionationals, maar ook voor de one-acre boer in Zambia, Kenia en Tanzania. ,,We proberen de opbrengst per hectare naar een hoger plan te brengen. Dat is zowel goed voor de kleine boer als voor de grote bedrijven waaraan hij levert.”

Na al het slechte nieuws over banken, zoals het Rabo-Liborschandaal, is het volgens Beerman hoog tijd dat bankiers weer laten zien dat ze ‘oprecht en in het belang van de mondiale samenleving mensen en bedrijven ondersteunen hun ambities waar te maken.’ ,,De p’s van people, planet en profit verdienen een vierde p: prosperity, welzijn.”

Reflectie speelt een belangrijke rol in Beermans leven, zo vertelde hij. De beste ingevingen krijgt hij tijdens het wandelen. . ,,Nee, niet op de fiets. Dat werkt niet. Wandelen is voor mij therapeutisch: waar ga ik mee door en – net zo belangrijk – waar stop ik mee? In het voorjaar dacht ik: ik neem vier weken zomervakantie. Even los van alles. Niet meer naar het werk op het tijdstip van de bouwvakker en thuiskomen op het uur van de croupier. Proefverlof, noemde ik het.”

En ditmaal eens zonder emails (‘voor het eerst de afwezigheidsassistent ingeschakeld’) en Journaals. Alleen de iPad ging mee, maar ook die bleef na een paar dagen dicht. ,,Je zag mijn vrouw Stella denken: het werkt. Ik werd later wakker. Las boeken. En was buiten. Hele dagen. Ouddorp kent de meeste zonuren.”

Het badplaatsje op Goeree-Overflakkee is voor Beerman een bron van rust en inspiratie geworden. “Overal hadden Stella en ik naar een zomerhuis gezocht – van de Provence tot Toscane – maar uiteindelijk kochten we het in Ouddorp. Geen zwarte zaterdagen meer, geen wachtrijen op vliegvelden, gewoon even helemaal niets. Ook geen koopzondagen, want die passen niet in Ouddorps kerkelijke traditie. In Ouddorp kun je de stilte horen.”

Beerman wenste het zijn toehoorders in De Nieuwe Poort van harte toe: kuieren en mijmeren zonder iPad. Zo dacht hij met genoegen terug aan die gezinspicknick vijfentwintig jaar geleden in het park. “Een Turks gezin zat een stukje verderop. De Turkse man nodigde ons uit bij hen te komen zitten. Onze eerste ervaring met baklava. We proefden van elkaars maaltijden, het voelde goed. Nieuwe culturen. Gebrekkig Nederlands, maar met wat gebaren werd het een heel leuke middag. De kinderen speelden met elkaar. Ook het hoofddoekje maakte niet uit. Toen niet.”

Inmiddels zijn we in oorlog met IS, zo citeerde hij paus Franciscus en Angela Merkel. “Populisme is niet de oplossing. Dat is schieten uit de heup, terwijl de beschaving al zo dun ís. Nee, we hebben met z’n allen een taak, wellicht de zwaarste die er is, namelijk ons niet uit elkaar laten drijven. Alleen wíj kunnen, ongeacht onze culturele of religieuze achtergrond, deze oorlog stoppen. Zij aan zij. En dan denk ik nog eens terug aan die picknick in het park jaren geleden.”

De ándere Duitser

Prins Claus, overleden in 2002, zou deze maand 90 jaar zijn geworden. Zijn geboorteplaats Hitzacker eert hem daarom met een expositie in het plaatselijke museum: ‘In de sporen van de Oranjes’.  Ter gelegenheid daarvan hierbij een herpublicatie van een portret dat ik na Claus’ dood schreef voor Vorsten. Een paar van zijn beste vrienden blikken terug op het leven van de Duitse jonkheer en prins-gemaal.
Continue reading De ándere Duitser

Gay, maar niet op Flakkee

Zaterdag vindt voor het eerst een homofeest plaats op Goeree-Overflakkee. Met Go Pink wil de Stichting Gay op Flakkee homoseksualiteit zichtbaar maken op het orthodox-christelijke eiland.

Nog niet zo lang geleden telde Goeree-Overflakkee ‘officieel’ niet één homo. ‘Die heb je hier niet’, was de algemene opvatting.

Tot vorig jaar september, toen Eilanden-Nieuws op de mat viel. Met een primeur: de eerste Flakkeese coming out zwart op wit plus foto. Uitverkorene was Arjan Kamp (20) die openhartig vertelde over zijn vriend Menno Smit (19) uit Eerbeek. Zijn christelijke opvoeding had zijn coming out belemmerd, zei Kamp, maar gelukkig had hij van de kerk geen negatief commentaar gekregen. “Er wordt niet over gepraat , dat is wel eens frustrerend.”

Na het interview brak een storm van protest los: praktiserende homo’s en dát in onze reformatorische krant! De hoofdredactie bood ten einde raad de lezers excuses aan. Dominees van het eiland juichten in de Provinciale Zeeuwse Courant de spijtbetuiging toe. “De wereld zit vol zonden, zeker op seksueel gebied, maar daar kunnen we tegen vechten”, meende ds. Kaptein uit Middelharnis.

Hoe is het om homo te zijn op een eiland waar de SGP veruit de grootste partij is? “Tja”, zegt Margaret de Geus (31), “toen ik net samenwoonde met mijn eerste vriendin draaiden mensen hun hoofd om als ze ons zagen. Of ze keken nieuwsgierig bij ons naar binnen.” Lachend: “Maar daar was de lol snel vanaf. Bloemetje voor het raam, hondje in de mand. Net zo burgerlijk als bij iedereen.”

Margaret de Geus in Nieuwe-Tonge: "Toen ik net met mijn vriendin was gaan samenwonen, keken ze nieuwsgierig bij ons naar binnen." Foto Arie Kievit
Margaret de Geus in Nieuwe-Tonge: “Toen ik net met mijn vriendin was gaan samenwonen, keken ze nieuwsgierig bij ons naar binnen.” Foto Arie Kievit

Margaret is de enige homoseksueel die wij voor dit verhaal te spreken krijgen. Een uitgebreide zoektocht via Gay op Flakkee en christelijke homo-organisaties leverde geen resultaat op. Arjan Kamp doet er sinds de mediastorm van vorig jaar het zwijgen toe. Een andere jonge homo laat weten ‘het eiland niet in een kwaad daglicht te willen stellen’, en een derde vreest een belangenconflict met zijn werk. Het taboe is groot, evenals de ‘homovlucht’ naar Rotterdam.

“Het is de cultuur hier die homo’s in de kast houdt”, weet Margaret uit Nieuwe-Tonge. “Niet alleen het christelijke, ook de beslotenheid van het eiland. Wat zullen de buren ervan zeggen: Tjoe, jae, hei je ’t al gehoord?” Zelf liep ze jarenlang met haar geheim rond voor ze ermee naar buiten kwam. “Ik ben christelijk gereformeerd opgevoed. Niet dat die kerk homo’s openlijk veroordeelde, maar diep van binnen wist je: het hoort gewoon niet.”

Op haar 21ste, toen ze voor het eerst verliefd werd op een vrouw, vertelde Margaret het aan haar oudste zus. “Die zei: ‘Nou, niet echt een verrassing.’ Ja, ik was een wildebras vroeger. Speelde niet met barbies zoals mijn vier zussen, maar trok de koppen van die barbies eraf. Maar goed, mijn zus was vol begrip. Toch zei ze: ‘Het zal een strijd worden.’ Ik maakte daaruit op: je zal alleen moeten blijven.”

“Voor mijn vader – mijn moeder leeft sinds mijn 13de niet meer – was het heel moeilijk. Zijn reactie was: ‘Je blijft mijn dochter, maar als je een vriendin krijgt, kan ik je niet meer zien. Ik lig er nachten van wakker.’ Ik antwoordde: Ja pa, maar ík lig er al járen van wakker.” Inmiddels heeft Margaret, werkzaam in de gehandicaptenzorg, al weer jaren goed contact met haar vader. “Hij was te hard geweest, vond hij ook zelf. Met mijn vriendin Bianca ben ik van harte welkom. En ook bij mijn broers en zussen. De meeste van mijn familieleden vinden een lesbische verhouding nog steeds iets wat God niet bedoeld kan hebben, maar ze respecteren onze keuze. Bianca hoort er gewoon bij.”

Met de kerk heeft Margaret sinds haar 22ste geen contact meer. “Ik ben nog even evangelisch geweest, heb me er zelfs laten dopen, maar toen ik uit de muziekband moest omdat ik een vriendin had, was ik klaar met de kerk. Voorgoed.”

Volgens Jacqueline Lokker (57), voorzitter van de Stichting Gay op Flakkee, komen alle vormen van afwijzing en aanvaarding op het Zuid-Hollandse eiland voor. Van warme omhelzing tot ‘ik wil je nooit meer zien’ en iets er tussenin: laten we het grootmoeder maar niet vertellen.

Zelf heteroseksueel zet Lokker zich voor de stichting in omdat ze het de hoogste tijd vindt dat seksuele diversiteit zichtbaar en bespreekbaar wordt op het eiland, zeker sinds het incident met Eilanden-Nieuws. Er zit ook een persoonlijk verhaal achter. “Mijn zoon is homo, en ook hij heeft dat jarenlang verborgen gehouden, terwijl hij niet kerkelijk is opgevoed. Hij voelde zich geremd op school, vertelde hij ons, en heeft zich pas tijdens zijn studie in Nijmegen geout. Maar ook daar kan hij niet hand in hand met zijn vriend over straat. Hoe erg moet het hier dan wel niet zijn, vroeg ik me af.”

Wel, dat kreeg ze te horen. “Mannen die voortdurend op hun hoede zijn: niet met de benen over elkaar, niet met de handen wapperen, hoe gooi ik die bal, pas op: niet te nichterig lachen. Veel homo’s gedragen zich anders dan ze zijn, met maar één doel: onder de radar blijven.”

Met ‘fluwelen handschoenen’ probeert de stichting het zwijgen te doorbreken. “We praten met twee van de drie middelbare scholen alhier. Met de kerken nog niet. Wel hebben we een congres gehad waar dominees en ouderlingen aanwezig waren. Een ouderling van de hersteld hervormde kerk zei na afloop: we kunnen onze ogen niet langer sluiten voor homoseksualiteit, en zullen er onze weg in moeten vinden. Dat vind ik vooruitgang.”

Wel vaker merkt de geboren Flakkeese dat er langzaam iets verandert op het eiland. “Toen we onze stichting in 2013 oprichtten, was de SGP de eerste die reageerde. Ja, tot mijn grote verrassing. In onze achterban zitten ook homo’s, legde de SGP-fractievoorzitter uit. Ik heb zijn 06-nummer en mag hem bellen als we worden tegengewerkt.”

En nu dus zaterdag voor het eerst een homofeest: Go Pink. “Geen gay parade, hoor”, verklaart Lokker. “Hoe leuk ik persoonlijk zo’n parade ook vind, zoiets past hier niet. Het is te publiek, je kan er niet omheen. Nee, we doen het bij het JAC in Middelharnis. En ja, er is een optreden van dragqueens, maar wie dat niet wil zien, blijft gewoon thuis. Dat is wat onze stichting wil bereiken: vrijheid voor iedereen op het eiland, met respect voor elkaars normen en waarden.”

Beweging in de Bible Belt

In de orthodox-protestantse kerken in de Bible Belt, waartoe ook Goeree-Overflakkee behoort, zit enige beweging in het denken over homoseksualiteit, meent ds. Wielie Elhorst. “Men vindt dat het onderwerp niet langer onbesproken kan blijven. Dat is mede te danken aan het publieke debat en aan zelforganisaties in orthodoxe kring zoals holyfemales.nl.” De PKN-predikant met een bijzondere opdracht voor de LHBT-gemeenschap wijst onder meer op publicaties van de HGJB (jeugdbeweging binnen de Gereformeerde Bond) en rapporten van de christelijke gereformeerde- en Nederlands gereformeerde kerken. Maar dat betekent niet dat er binnen de rechterflank van het protestantisme per se meer acceptatie komt van christelijke homo’s. Elhorst: “Bij de christelijke gereformeerden mogen praktiserende homo’s bijvoorbeeld nog steeds niet aan het Heilig Avondmaal. Het denken binnen de orthodoxie is grosso modo: homo’s zijn kinderen van God, en mogen vriendschappen aangaan, maar liever geen seks. De homo wordt toch nog altijd bezien vanuit gebrokenheid, al gelooft men niet meer dat de seksuele oriëntatie is te veranderen. Behalve bij de evangelischen, daar gelooft men dat wel.”