Monthly Archives: December 2015

Totale tv-chaos rond Zwarte Piet

Topless Pieten met beschilderde borsten bij Paul de Leeuw.
Topless Pieten met beschilderde borsten bij Paul de Leeuw.

Het gebeurt niet vaak dat Veronica programma’s uitzendt die het aanzien waard zijn – naar schatting eens in de vijf jaar -, maar nu is ze het dan gelukt: ‘The Muppets’. De come back van het poppentheater zorgt voor een gevoel van opluchting in de huiskamer. Kermit, Miss Piggy en Fozzie Beer, ze zijn gelukkig allemaal nog in leven. En ze hebben de show helemaal bij de tijd gebracht.

Zo loopt er een IT’er rond (Chip), er wordt online gedatet (Gonzo), en Miss Piggy probeert op Google schandalen te vinden voor haar talkshow ‘Up late with Miss Piggy’. Dit weekend draaide het om de Amerikaanse actrice Christina Applegate. “Heeft ze nooit een ober uitgekafferd?”, vroeg Miss Piggy aan haar medewerker Scooter. “Nee”, luidde het antwoord, “als ik uitkafferen + ober intik krijg ik alleen úw naam.” Vervolgens maakte Miss Piggy zelf maar een smerig filmpje. Poppen zijn net mensen. Grappig.

Voor het overige heb ik het idee dat je om de eerste serie (1976-1981) uitbundiger kon lachen. Er was, als ik me goed herinner, ook meer muziek en zang. En, dat weet ik zeker, de onverstaanbare Zweedse kok was veel hysterischer in de weer dan nu. Waldorf en Statler zijn onverminderd zuur. Ik vraag me af of ze ooit van internet hebben gehoord.

Zoals ‘The Muppets’ meegroeien met de moderne tijd, zal ook Zwarte Piet dat doen. Etnoloog Peter Jan Margry schatte in ‘EenVandaag’ dat we over tien jaar alleen nog maar roet- en gekleurde pieten hebben. De actualiteitenrubriek illustreerde die uitspraak op verrassende wijze. We zagen een sigaren rokende Den Uyl, Van Agt en Wiegel. Er kwam zelfs een vrouw aan het woord die in het ziekenhuisbed rookte. De onderliggende boodschap: wat we toen normaal vonden, vinden we nu idioot. En zo zal het met Zwarte Piet ook wel gaan.

De gebroeders Van Rouwendaal van de Sinterklaascentrale in Soest vertelden dat de oorringen er al jaren uit zijn, evenals de roe. Margry signaleerde dat de traditionele zak ook langzaam uit zicht is geraakt. “We achten het niet meer gepast om kinderen op die manier schrik aan te jagen.” Hoe relatief dat hele Pieten-geruzie is, bleek uit een filmfragment van 1951 waarop witte Pieten te zien zijn. Zelfs in 1935 waren er al witte Pieten, wist volkscultuur-kenner Ineke Strouken.

Dat mag zo zijn, RTL 4 schrapte zaterdag op het laatste moment de alternatief gekleurde Pieten uit ‘Ik hou van Holland’. Dat gebeurde na een massaal gesteunde Facebookcampagne van de actiegroep Nederland Mijn Vaderland, die RTL beschuldigde van landverraad. Er bleef weinig over van de ‘speciale Sint-uitzending’: geen Pieten, maar ook geen goedheiligman.

Verwarring alom. Een recalcitrante Paul de Leeuw liet vrouwelijke Pieten opdraven met ontblote, beschilderde borsten. De dames-Pieten verdwenen snel van het toneel, maar daarmee was het met de buitenissigheden niet gedaan. Sint bleek een ware freak. Een student die te weinig zou blokken, kreeg van hem een paar trappen onder z’n gat.

Ik moest er wel om lachen, echt Paul de Leeuw. Maar ik vroeg me ook af: Is dit met je tijd meegaan of juist een stap terug in de tijd? Ik houd het vooralsnog op een overgangsfase. Benieuwd hoe we over tien jaar tegen de huidige Sint-chaos aankijken.

Arie is een ster in het verzinnen van problemen

Moeders hebben het moeilijk met hun moslima-dochters in 'Van hagelslag naar halal'.
Moeders hebben het moeilijk met hun moslima-dochters in ‘Van hagelslag naar halal’.

Arie Boomsma is er een ster in om maatschappelijke problemen te detecteren waarvan niemand ook maar het geringste vermoeden had. Bijvoorbeeld: de bekering van Nederlandse meisjes tot de islam, en wat hun moeders daarvan vinden. Getallen zijn er niet, want nieuwe moslims worden niet geregistreerd. Dus, wat doe je dan? Je slaat er een slag naar. “Honderden gevallen per jaar”, roept Boomsma.

Let wel: die hypothese slaat op mannelijke en vrouwelijke bekeerlingen sámen. Laten we even aannemen dat van die schatting de helft uit meisjes bestaat. Dan zou het jaarlijks om tweehonderd bekeringen kunnen gaan. Vervolgens moet je moeders vinden die het er moeilijk mee hebben. Hoeveel zouden dat er zijn? Vijftig? Maakt niet uit, heeft Boomsma vast gedacht, we hebben een getal, dus een misstand.

Je zou denken: een bekering is een privé-zaak. Mocht de familie het daar moeilijk mee hebben, dan praat je er samen over, buiten het bereik van camera’s. Desnoods schakel je een imam in. Maar nee, besloot Boomsma, nadat hij eenmaal zijn ‘misstand’ achter het bureau had verzonnen: dit is zo erg, dit moet heel Nederland zien. Na stap één volgde automatisch stap twee: de reis. Want een moeder-dochter ruzie kan uiteraard alleen in een heel ver buitenland worden opgelost. Jordanië, daar moet het gebeuren!

En zodoende maakt het KRO-NCRV-talent, vlak voor zijn vertrek naar SBS, de zesdelige reeks ‘Van hagelslag naar halal’, met als einddoel de Abu Darweesh moskee in Amman. De titel allitereert natuurlijk smakelijk, maar is de serie, afgezien van voornoemde bezwaren, daarmee ook het kijken waard? Het intro stemt al weinig hoopvol: gesnik en gesnotter. En warempel, na vijf minuten zitten we reeds middenin de eerste echte huilbui: Marcia weent om de nikab van dochter Lorena.

Er is ook al gekibbel in de groep: bovengenoemd duo zondert zich te veel af, vinden de anderen. En de bedoeinentent waarin ze moeten slapen is een ‘kutding’, scheldt Marcia. Zo dreigt deze realityshow geheel te voldoen aan de missie van de christelijke omroep (afgekeken van de commerciëlen): de kijker zoveel mogelijk verdriet en geruzie voorschotelen van anderen. “Volgende week vechten Marcia en Lorena elkaar de tent uit!”, belooft Boomsma ons verlekkerd in een ronkende voice over.

Op twitter levert de serie vooral racistisch getier op. “Die meiden zijn zwaar ziek”, “landverraders”, “arme moeders”, enz. Waar bemoeien die mensen zich mee? Een bewijs temeer dat je van zoiets persoonlijks als een bekering nooit een publieke zaak moet maken. Behalve natuurlijk wanneer je als omroep uit bent op sensatie (onder de vrome dekmantel van het bevorderen van wederzijds begrip).

Omroep Max heeft in elk geval een groter en beter traceerbaar maatschappelijk probleem bij de kop: eenzaamheid. Uit onderzoek blijkt dat 3,5 miljoen Nederlanders zich eenzaam voelen. In ‘Nooit meer alleen’ probeert Martine van Os vijf van hen – van wie de jongste 55 jaar – uit hun isolement te verlossen. Verdriet te over, maar tranen trekken lijkt hier niet het doel. Toen Tini (68) het deze week over haar overleden zoon had, zei ze: “Ik word een beetje emotioneel nu.”Daar bleef het bij. En tot nu toe alles gefilmd in Nederland. Zo kan het dus ook.

Wat is er aan de hand? Prima drama bij BNN!

Heftige confrontatie tussen vader en zoon Roest in 'Vechtershart'.
Heftige confrontatie tussen vader en zoon Roest in ‘Vechtershart’.

Regelmatige lezers van deze rubriek weten dat BNN niet altijd uitblinkt in het selecteren van goed drama. Maar nu is er iets verheugends aan de hand. De jongerenzender komt met twee topseries tegelijk: ‘Vechtershart’ en ‘Tessa’. Ik heb naar beide ademloos gekeken.

‘Vechtershart’ heeft veel troeven in handen. Allereerst het thema: wie kent de kickboksschool van binnenuit? Dit is een nieuwe wereld voor de kijker. Vervolgens: een uitstekende scenarist: Pieter Bart Korthuis (o.a. ‘Penoza’). Op ingenieuze wijze brouwt hij uit allerlei familie- en boksschoolperikelen een cocktail van voortdurend kolkende spanning.

Niet alleen is er een knokpartij tussen twee boksscholen (Eddy’s Gym en Roest), ook woedt er een vader-zoon conflict (John en Nick Roest) en een liefdesruzie rond kickbokster Selma: Nick vs Jerry. Kortom, één aanhoudend gevecht. En dat alles in een sfeer van cokesnuiverij (advocaat David Roest), drugshandel (Jerry) en heftige houseparty’s. ‘Vechtershart’ toont ons tegelijkertijd een ongekend rauw en uiterst kameraadschappelijk milieu. Volgens mij wordt nergens zoveel omhelsd en op schouders geklopt als op een kickboksschool. En waar vind je een tolerantere multi culti-mix dan bij Roest en Eddy’s Gym, waar allerlei etniciteiten vreedzaam met elkaar op de vuist gaan? Om nog maar te zwijgen van de crimineel Rino (Henk Poort) die vanuit z’n hechtenis met David regelt dat z’n hondje wordt uitgelaten en z’n plantjes water krijgen.

Boksfanaat Waldemar Torenstra speelt als Nick Roest de hoofdrol. En hoe! Wanneer hij na vier jaar cel (afgekeken van Badr Hari?) terugkeert naar huis en zijn vader (prachtige rol van Johan Leysen) hem bruut afwijst, zie je de pijn op Nicks gezicht. Als hij vervolgens ook nog wordt weggestuurd bij de verjaardag van zijn zoontje Luka slingert Nick op de tonen van Coldplay een koord om een boomtak. Dan denk je als kijker wel even: hè, wat voor de hand liggend. Maar gelukkig, we worden op het verkeerde been gezet. Nick pleegt geen zelfmoord, maar hangt gewoon een bokszak op. De bokssport is bij Nick een metafoor voor zijn pogen om een comeback te maken in familie en maatschappij. Of, zoals zijn halfbroer David (Benja Bruijning) treffend formueert: “Jij bent de koortslip van de famile. Je komt altijd terug.” Mogen we die uitdrukking erin houden?

Van de boksschool naar de middelbare school. Tessa is een politiek incorrecte lerares, die rookt op het meisjestoilet en tegen klagende ouders ijskoud zegt dat ze ‘ook wel een heel erg irritante dochter hebben.’ Een serie waar je met gekromde tenen naar kijkt, en die alleen daarom al een schot in de roos is.

Na één aflevering kennen we Tessa nog maar half, maar toch heb ik heel sterk het gevoel dat haar karakter bij Thekla Reuten in uitstekende handen is. Zo moet Tessa zijn, zoals Reuten haar speelt. En dat zeg ik zonder dat ik het Deense origineel ‘Rita’ op Netflix heb gezien. Reuten overtuigt door de onderkoelde manier waarop ze haar botte uitlatingen brengt. Zodoende gaat haar spel nooit over the top. En als je goed oplet, zie je dat Tessa diep in haar hart een schat is. Alleen al vanwege die spanning tussen innerlijk en uiterlijk weet ik nu al zeker: ik blijf kijken.