Monthly Archives: February 2015

Conservatisme WNL is nu gemeengoed

Rob Oudkerk (PvdA) en Mona Keijzer (CDA) bij 'WNL Opiniemakers'.
Rob Oudkerk (PvdA) en Mona Keijzer (CDA) bij ‘WNL Opiniemakers’.

Zelfs de dierenwereld is niet meer veilig voor managements-taal. Hoor deze openingszin maar eens van ‘Life story’: “Veel dieren staan bij hun geboorte al voor hun allergrootste uitdaging.” Uitdaging! Ook de natuur kent geen problemen meer, alleen nog maar uitdagingen!

We zagen pasgeboren brandgansjes op een rots in Groenland. Hun ‘uitdaging’bestond eruit dat ze zich, terwijl ze nog niet konden vliegen, 120 meter naar beneden moesten laten flikkeren om aan voedsel te komen. Twee van de vijf kuikens vielen te pletter. Einde uitdaging. Verder een mooie serie. Prachtig en spannend gefilmd, vanuit het perspectief van het dier. Twee miljoen kijkers voor de EO, die de BBC-serie hier uitzendt.

De ‘uitdagingen’van de brandgansjes deden me denken aan die van onze omroep voor wakker Nederland, WNL. Hoe treffend de parallellen! “Zonder een sprong in het diepe zouden de brandgansjes helemaal geen kans hebben gehad”, sprak de voice over. Precies! WNL doet al vanaf zijn start in 2010 sprongen in het diepe. Bijvoorbeeld door telkens conservatieve opinieshows op te zetten, die net zo vaak mislukken.

Eva Jinek vertrok spoorslags naar de KRO, en ‘Uitgesproken’, eerst met Michiel Bicker Caarten en daarna Joost Eerdmans, verdween al na één jaar van de buis. Maar, kop op, zeg ik dan samen met de brandgans: “Alleen door alle uitdagingen te overwinnen kan men zijn einddoel bereiken.” Of deze: “Overleven is een kwestie van op tijd links- of rechts afslaan.”

WNL onderneemt nu z’n zoveelste rechtsaf-poging: ‘Opiniemakers’, een debatshow waarin ‘stakeholders’(weer zo’n huiveringwekkend managementswoord) de actualiteit bespreken. Ik  zag  twee afleveringen en concludeerde:  ook dit programma zal geen succes worden. Immers, zo redeneerde ik, wat moet je in een land waar niemand zich conservatief noemt? Een grote moeilijkheid, pardon, uitdaging.

Natuurlijk, we hebben Kees van der Staaij van de SGP. Die zat er dan ook (‘doodstraf voor jihadisten heeft geen zin, want die willen juist graag dood’). Maar wat moest PvdA’er Rob Oudkerk er? En was CDA’er Jack de Vries niet een beetje ‘besmet’als voormalig gezicht van Vara’s ‘DWDD’? De vijver waaruit de Nederlandse tv kan putten is uiterst beperkt, en probeer dan ook nog maar eens een onvervalste ‘conservatieve vis’naar boven te hengelen. Ingewikkeld.

Of toch niet? Sinds Pim Fortuyn zijn veel mensen wat naar rechts opgeschoven.  De vijver is juist groter dan ooit. Niemand kijkt meer op van ‘rechtse taal’uit Oudkerks mond: “Bespottelijk dat de Grieken niet willen terugbetalen.” Of ‘rechtse statements’in ‘DWDD’ (verplichte DNA-afname voor iedereen, vindt Peter R. de Vries). Geen mens betitelt zich openlijk als conservatief, maar er zijn er genoeg. Dat blijkt ook uit de steekproeven van oud-Vara-man Maurice de Hond voor ‘WNL Opiniemakers’: 82 procent wil dat moslims verplicht westerse waarden krijgen bijgebracht, 71 procent vindt dat de Grieken moeten terugbetalen.

Conservatisme is mainstream geworden. Daarom zal ‘WNL Opiniemakers’er een harde dobber aan hebben om op te vallen. Voorlopig krijgen ze acht weken de tijd. En dat is – schrale troost – vermoedelijk toch heel wat langer dan de gemiddelde levensduur van een brandgans.

De tragiek van Marlene Dietrich

‘De fractie’krijgt een tweede seizoen, zo is besloten, maar of dat een goed plan is? Het acteerwerk is, halverwege de serie, nog steeds niet overtuigend, het pakt je niet bij je nekvel. Net als bij ‘Noord/Zuid’ (KRO-NCRV) overigens, waarin hoofdrolspeelster Dana van Randwijck (Ariane Schluter)  schittert als rechercheur, maar veel bijrollen zwak bezet zijn.

Aanvankelijk leek het een goed idee om zoveel mogelijk ‘hete’actualiteit in ‘De fractie’te proppen, maar ook daar zijn vraagtekens bij te plaatsen. Gebeurtenissen uit het nieuws worden op het laatste moment in de dialogen verwerkt, maar krijgen vaak geen verder vervolg. Zoals maandag toen de moeder van hoofdpersonage Tim Snel (Joris Smit) vroeg: “Of ben je ook met een pistool naar de NOS gegaan?” Het recente gijzelingsincident bij het Journaal had, als je het goed zou willen doen, een groter deel van de aflevering moeten bepalen. Toch hield het met dit ene zinnetje op. Iedereen in Nederland heeft het over terrorisme, of wat daarvoor moet doorgaan, maar in dit VPRO-drama blijft het stil.

Natuurlijk, je kunt niet op het allerlaatste ogenblik het script omgooien en de acteurs laten opdraven voor nieuwe opnames. Maar dan is de vraag: kun je het laatste nieuws er beter niet helemaal buiten houden, hoe origineel het idee op zich ook is?

Een serie die steeds beter uit de verf komt, is ‘Missie aarde’. De eerste afleveringen van deze sf-comedy waren wat flauw, maar nu doen zich toch hilarische taferelen voor op het VPRO-ruimteschip. Het begint een beetje te lijken op een zwevend welzijncentrum, compleet met een boordpsycholoog (Alex Klaasen), gedragscodes en een medezeggenschapsraad. De laatste keer waren er verkiezingen waarbij ‘communicatiespecialist’Kurt (Leo Alkemade) kapitein Bram (Wart Kamps) van de troon probeerde te stoten. “Wat ga je stemmen?”, vroeg Kurt aan geoloog Harold (Fabian Jansen). “Weet ik nog niet”, antwoordde Harold, “ik zweef.” Ik zweef! En dat in de ruimte! Sublieme grap!

Voor de logica in dit stukje is het handig dat ik nu in hogere sferen blíjf. Daarom  deze kleine anekdote. Ooit mocht ik Maria Riva spreken, die een boek had geschreven over haar overleden moeder Marlene Dietrich. Wat zou uw moeder hebben te melden over de hemel, vroeg ik? Er volgde een uitgebreid antwoord, waarvan één zin me altijd is bijgebleven: “Het zou me helemaal niet verbazen als het mijn moeder lukte om uit de dood op te staan.”

Met dit statement in mijn achterhoofd keek ik zondagmiddag naar Avro’s ‘Close up’over de nadagen van de Duits/Amerikaanse filmster. En inderdaad, tot haar laatste snik deed Dietrich de buitenwereld versteld staan. Bijvoorbeeld door de vijftien jaar tot haar dood in bed door te brengen en geen enkel bezoek toe te laten. Ze leefde op champagne en een enkel telefoongesprek.

Voor wie Riva’s onvolprezen biografie ‘Dietrich mijn moeder’heeft gelezen, bevatte de docu weinig nieuws. Maar mooi in beeld gebracht was het wel: Dietrichs Parijse appartement nagebouwd en haar stem hoorbaar via de voicemail. Een vrouw die haar hele leven wijdde aan het instandhouden van de door haarzelf geschapen mythe. En die, toen dat niet meer lukte, voorgoed in bed verdween. Dat was pas écht drama.

En tóch heeft NOS het goed gedaan

NOS-directeur Jan de Jong legt uit waarom het scherm een uur op zwart moest.
NOS-directeur Jan de Jong legt uit waarom het scherm een uur op zwart moest.

Veel kritiek was er dat het Journaal een dik uur op pauze stond. Dat de medewerkers een twitter-verbod hadden gekregen, waardoor de kijker niet wist wat er aan de hand was. Dat we uiteindelijk via RTL 4 op de hoogte moesten komen van het incident op de NOS-burelen. En hoe het nu verder moest met de nationale rampenzender NPO 1, als het licht al uitging bij de eerste de beste verstoring in eigen huis.

Deze vragen duiden op twee dingen. Eén: dat het voorval zelf niet veel indruk maakte, anders was het dáár wel dagenlang over gegaan (terwijl het toch niet niets is als iemand schijnbaar gewapend zomaar een NOS-studio kan binnendringen). Twee: dat het Journaal hoe dan ook een professionele nieuwsorganisatie is, omdat de kritiek ook kwam van de NOS-medewerkers zélf. Laat onverlet dat als er na een ‘aanslag’hoofdzakelijk wordt nagepraat over hoe lang het scherm op zwart mag, je wel in een heel gelukkig en bevoorrecht land moet leven.

Maar laten we bij het begin beginnen. Aanvankelijk dacht ik donderdagavond verzeild te zijn geraakt in een amateurtoneelstuk, waarvan de hoofdrolspeler zijn tekst kwijt was. “Wij zijn, zeg maar, ingehuurd door veiligheidsdiensten”, hoorden we een bleke jongen stamelen. “En daarbij hebben wij zaken vernomen, die de huidige samenleving in twijfel trekken.” Hij zwaaide met een wapen (namaak, zo bleek later) en eiste zendtijd van een NOS-bewaker. Geen toneelstuk, maar een gijzeling.

We zagen de beelden ruim nadat deze Tarik Z. was aangehouden, en RTL 4 al een extra nieuwsuitzending had ingelast. Een avond later vroeg Journaal-lezer Rik van de Westelaken zich af hoe één man de hele publieke omroep een uurlang had kunnen platgooien. NOS-directeur Jan de Jong legde een verslaggever uit dat de politie na de arrestatie eerst het hele gebouw wilde doorzoeken – ‘tot aan de bezemkast’- om elk risico uit te sluiten. Een intrigerend interview:  NOS vraagt NOS waarom NOS een uur uit de lucht was

Even later vertelde de NOS-baas aan weer andere NOS-collega’s (die van ‘Nieuwsuur’) dat er mogelijk handlangers en explosieven in het pand aanwezig waren geweest. Al met al een plausibele verklaring voor het op zwart gaan, leek mij.

Gelukkig zullen we dergelijke mega-plaspauzes niet snel meer meemaken, want NOS-techneut Ferry Kesselaar beloofde een nieuwe en verbeterde noodregie. En toen minister Opstelten in ‘EenVandaag’ ook nog eens een onderzoek eiste, leek er helemáál niets meer aan de hand. Altijd een geruststellende gedachte, zo’n onderzoek van Opstelten.

Dat was het nieuws, zou je zeggen.  Stoppen. Maar nee, wat volgde was, zoals altijd, eindeloos gepsychologiseer. “Een rustige, intelligente jongen”, sprak een verbaasde Gerri Eickhof in het Journaal (zijn ze dat niet altijd, rustig en intelligent?). En Eva Jinek, die op de avond zelf in ijltempo zes nieuwe gasten had geregeld (knap werk!), sloeg een etmaal later door in speculaties. “Was het misschien een psychose?”, informeerde ze, “en zo ja, wat was dan de trigger?” Het antwoord kwam uiteindelijk van forensisch psycholoog Ernst Ameling: “Tarik Z. was in de war.”

Het kostte enige persweeën, maar toen was het er dan toch: een nieuw ‘feit’. Het bleef nog lang warrig in de huiskamer.