Monthly Archives: February 2015

Vanaf heden ben ik pro-Eva Jinek

Ladingen kritiek op Eva Jinek, vooral van uitgerangeerde media-sterren
Ladingen kritiek op Eva Jinek, vooral van uitgerangeerde media-sterren.

Goed om te beseffen dat je als recensent soms anders naar programma’s kijkt dan niet-journalisten. Vond ik de gesprekken in ‘Jinek’- vanavond voorlopig voor het laatst op tv – soms te wijdlopig en de onderwerpen te dunnetjes, in mijn omgeving hoor ik juist dat het een verademing was dat Jinek haar gasten zo lang liet uitpraten. En ik kan me ook voorstellen dat veel kijkers het prettig vonden om tegen bedtijd eens Katja Schuurman te zien of Jennifer Hoffman in plaats van Ronald Plasterk of Theodor Holman.

De ene manier van beoordelen is niet beter dan de andere, het is alleen anders. Laat ik proberen even niet als journalist naar Eva Jinek te kijken, maar als bezitter van een kleurentelevisie. Dan zie ik een vrouw die, ondanks ladingen kritiek, met onverminderde vrolijkheid haar talkshow bleef aankondigen: “Vanavond bij mij op de bank!”Eentje die zich niet klein liet krijgen door alle gal die over haar werd gespuwd. Sterker, ze komt van de zomer gewoon terug. Dat is dapper van de KRO, want zelden werd een talkshowhost zó door het slijk gehaald als Eva Jinek.

Oké, ik heb haar ook bekritiseerd, maar, geloof ik, zonder stoten onder de gordel. Op de sociale media daarentegen is van Jinek gehakt gemaakt. Zo vertrouwde Tineke de Nooij (u weet wel, die mevrouw die lichtjaren terug ons behang verzuurde met haar paranormale oprispingen) haar Facebook-pagina toe dat ze Jinek ‘vreselijk’vond. “Meisje met die mooie benen zo verleidelijk over elkaar, zo ga je mensen toch niet interviewen? En met die ballpoint in je hand?”

Jaloezie? Zeker is dat over Jineks prachtbenen, haar ballpoint en, niet te vergeten, haar bank, meer is geschreven dan de vier evangelisten met elkaar optekenden over de kruisiging. Zo merkte Paul de Leeuw op: “Waar is die pen voor? Noteren wat fout ging of voor het bestellen van bitterballen?”Showbizz-kenner Guido den Aantrekker ontdekte: “Een redactionele Bic-pen.” En dan te bedenken dat Jinek toen nog maar één uitzending achter de rug had. In de tweede verdween de ballpoint al.

Maar gelukkig hadden we de bank nog. “Geen gezicht, die rij mensen op de lelijkste bank ever”, twitterde Wouke van Scherrenburg (ex-NOS). “Het ongemak straalt er vanaf”, vond de zeer snel uitgedoofde EO/Ikon-ster Mirjam Sterk.

Inhoudelijke kritiek was er eveneens bij bakken. En ook die klonk afgunstig.“Het gaat erom hoe leuk je eruitziet, terwijl je eerst met je poten in het bluswater moet hebben gestaan”, sprak uitgerangeerd RTL-eindredacteur, en nu saunameester in Soesterberg, Ton Lankreijer over de vrouw die in 2008 vanuit Washington de presidentsverkiezingen versloeg. “En”, fulmineerde hij verder in Veronica Magazine, “ze wordt journalistiek enorm overschat. Kijk hoe ze zich presenteert. Ze is heel erg van de glamour, van de bladen.”

Een andere man, Erik Noomen (recent vertrokken als Revu-baas), concludeerde op Radio 1 al na één aflevering dat Yvon Jaspers een betere interviewer was dan Eva Jinek. Zelfs Willibrord Frequin (toch al een kleine eeuw weg bij de tv) mengde zich in het debat. Geheel op de hem karakteristieke wijze riep hij in Panorama: “Blonde, geile stoot, maar een k*t-programma.”

En hoe ging Jinek om met die tsunami aan kritiek? Ze zweeg, of reageerde met zelfspot. Vanaf heden ben ik pro-Jinek.    

Anita Witzier heeft de juiste toon te pakken

Ontroerend tafereel: patiënt Jur zingt een liedje voor Anita Witzier.
Ontroerend tafereel: patiënt Jur zingt een liedje voor Anita Witzier.

De provincie, u weet wel dat orgaan dat zich ’s winters buigt over het pekelen van wegen en zomers over schoon zwemwater in sloot en plas, dat orgaan dus, stond maandag centraal in ‘Nieuwsuur’.  De Statenverkiezingen komen er aan, zoals ieder al vermoedde, ‘dus’trommelde ‘Nieuwsuur’ de voorzitters van de Senaatsfracties op voor een debat. Logisch toch? Het ging over terrorismebestrijding. Hoe toepasselijk voor een pekel- en schoon zwemwaterinstelling!

Er kwam een mevrouw in beeld in een hoog dichtgeknoopt, streng mantelpak. Ze leek een Heilssoldate, maar zodra ze haar mond opendeed wist je dat dat niet kon kloppen. “Nederland moet DE-ISLAMISEREN!”, riep ze.  Mijn gedachten dwaalden af naar het recente islam-vierluik van Thomas Erdbrink. Had ik al gezegd dat ‘Onze man in Teheran’ een heel boeiende, onthullende en geestige VPRO-reeks was? Bij deze dan.

Des te moeilijker voor volgende VPRO-reisseries om Erdbrink te evenaren. De ‘vrijzinnige’neemt nu Groot-Brittannië onder de loep, en that’s different cook. Tot dusver kun je het, in tegenstelling tot Erdbrinks reportages, nauwelijks een journalistieke reeks noemen. Het is activisme. In deel één zagen we Ken Livingstone, oud-burgemeester van Londen. Als Labourman strijdt hij voor goed openbaar vervoer en betaalbare huurwoningen, en tegen de Tories. Een gemoedelijk, volks type, maar als kijker kreeg je toch zeer sterk het gevoel dat je naar een politiek pamflet zat te staren.

Ook in deel twee was dat het geval, toen actrice Cora Bissett ons meenam in haar strijd voor een onafhankelijk Schotland. Deze zondag is het de beurt aan advocaat Clive Stafford-Smith, die vecht voor behoud van het Britse platteland. Allemaal nobel en begrijpelijk, maar Marlou van den Berge en Djoeke Veeninga, de makers, geven de activisten te veel de vrije hand. Een puur journalistieke insteek had ‘Het Groot-Brittannië van’toch wat meer kleur en breedte gegeven. Laat onverlet dat de VPRO een van de weinige omroepen is die met enige regelmaat over onze landsgrens kijkt.

Een nieuwe wereld tovert Anita Witzier voor ons tevoorschijn. Ze logeerde in twee psychiatrische klinieken en doet daarvan verslag in ‘Anita wordt opgenomen’(KRO). In het doel van deze serie – het taboe op psychiatrie doorbreken – geloof ik niet zo. Dat ‘het ons allemaal kan overkomen’, een frase die tot vervelens toe wordt herhaald, weet toch elk normaal mens? En lieden die psychiatrische patiënten bewust willen discrimineren, zul je met zo’n serie niet bekeren.

Nee, veel interessanter dan die taboedoorbrekerij is dat we voor het eerst een inkijkje krijgen in het brein van geesteszieken. Een alledaags uitziende vrouw zit te puzzelen. Witzier knoopt een gesprekje met haar aan, dat halverwege een heel vreemde wending neemt . Je ziet langzaam de verbijstering op Witziers gezicht toenemen.

Tot nu toe komt de persoonlijke achtergrond van patiënten te weinig aan bod. En over wat ze wél vertellen vraag je je soms af of het echt is of psychotisch. Neemt niet weg dat het een mooie serie is. Witzier is geen medisch geschoold ondervraagster, maar one of the guys. Ze leeft met hen en haar toon is licht. Dat maakt deze reeks zo gewoon en tegelijkertijd zo bijzonder en intiem.

Bij RTL zie je heftiger rellen dan bij de NOS

Beelden van de Rome-rellen die 'RTL Nieuws'wél liet zien en het 'Journaal'niet.
Beelden van de Rome-rellen die ‘RTL Nieuws’wél liet zien en het ‘Journaal’niet.

Veel fiducie had ik niet in ‘Hier zijn de Van Rossems’(NTR).  Immers, wat moet je met drie Van Rossems als je aan eentje (Maarten) je handen al vol hebt? Maar, ik heb me vergist: het valt reuze mee met Vincent en Sis er bij. Het lijkt er zelfs op dat Maarten een beetje opknapt in het gezelschap van zijn broer en zus. Wellicht komt dat doordat ze elkaar zelden zien, zoals Sis in ‘DWDD’vertelde. Een soort familiereünie dus. Maar het draait natuurlijk allereerst om de stedentrips.

Daarmee gaat het steeds beter. Leunde de serie in het begin te veel op de voice over van Filip Freriks, nu, halverwege, komen de Van Rossems zelf beter uit de verf. Het aardige is dat ieder de bezochte stad vanuit zijn eigen perspectief belicht: Maarten als historicus, Vincent als architectuurhistoricus en Sis als kunsthistorica (tenminste, als ze niet ergens op een bankje zit te paffen).

Vrijdag bijvoorbeeld in Brugge. Vincent had het over de historicerende nieuwbouw, Sis over een reliekschrijn van de heilige Ursula en Maarten, nou ja, die foeterde vooral op de veelvuldig  voorbijtrekkende koetsjes (‘donder op!’). Toch trapt dit programma niet in de levensgrote valkuil van ‘wij zijn de Van Rossems, dús we moeten mopperen’. Daardoor mag je het gerust de eerste real life soap van en voor hoger opgeleiden noemen.

Dat van die verschillende perspectieven geldt natuurlijk net zo goed voor het nieuws. Keek je dit  weekend naar het ‘Journaal’dan kreeg je een veel minder heftige indruk van de voetbalrellen in Rome dan bij ‘RTL Nieuws’. Het begon al op donderdag. Het ‘Journaal’toonde nauwelijks bewegend beeld van de rellen zelf. We zagen een foto. Verder een shot van een Feyenoord-hooligan, die wat onhandig aan een hek stond te frunniken, alsof het paardenmarkt was tegen sluitingstijd. De politie was hard opgetreden, hoorden we.

Het commentaar van Rome-correspondent Rop Zoutberg was al net zo curieus. Eerst begon hij  over de tussenstand AS Roma-Feyenoord en daarna pas over het oproer. “De Feyenoord-supporters werden verwezen naar het Campo de’ Fiori, en wisten absoluut niet wat ze daar moesten”, was zijn cryptisch-relativerende  verklaring voor het vernielen van onder meer de pas gerestaureerde fontein van Bernini.

‘RTL Nieuws’kwam met een plausibeler uitleg: een cocktail van drank en drugs. We zagen angstaanjagende beelden van hoe de ME werd belaagd.  Een slagveld: rookpluimen, schoten, sirenes, gejoel, passanten in shock. Nieuwslezer Roelof Hemmen sprak vrijdag over barbarij. Woedende Italianen kwamen in beeld. “Ik zou die supporters een harde klap willen geven”, sprak een oude Romeinse. Premier Matteo Renzi eiste excuses van Feyenoord.

Bij het ‘Journaal’geen boze burgers. Wel Feyenoord-fans die de media de schuld gaven van de ophef. “Het was zoiets als Koninginnedag in Nederland. Meer niet”, zei een meisje. Een jongen: “Waarom melden ze niet dat zoveel Feyenoordfans hun club in Rome steunen? “ En een derde: “Ze hadden de prullenbakken in Rome op tijd moeten legen. Da’s alles” Als beeld zagen we vrijdag de Bernini-fontein met wat bierflesjes.

NOS en RTL, twee heel verschillende invalshoeken, maar ik geloof dat de tweede dichter bij de waarheid zit dan de eerste.

Paus Franciscus zinkt een troontje lager

 

Paus-criticus kardinaal Burke op de vlucht voor de KRO.
Paus-criticus kardinaal Burke op de vlucht voor de KRO.

Het gebeurde met Obama, en nu gebeurt het met de paus: afbladdering. Je kon het voorspellen, niemand blijft lang populair in de media. Het eerste bijterige commentaar over Franciscus I las ik enkele weken geleden op de voorpagina van de Frankfurter Allgemeine Zeitung: kinderen slaan mag van de paus, mits met mate.

In Nederland heeft ‘Brandpunt’(KRO) de afbraak-primeur. De uitzending van afgelopen dinsdag is nu al historisch en iconisch: de eerste keer dat wij Hollanders pontificaal gingen wankelen. “Lomp”, noemde Antoine Bodar, toch al niet zo’n groot Franciscus-fan, diens curietoespraak met kerst. “Als de paus volgende week sterft, zal er weinig overblijven van zijn zogenaamde revolutie”, wist Vaticaan-expert Stijn Fens. En: “Ze vinden hem een Argentijnse dictator.”

“Wie zijn z’n vijanden?”, vroeg presentator Fons de Poel zich af. Goeie vraag. Maar het antwoord bleef vaag, variërend van de maffia (door Franciscus geëxcommuniceerd) en het kalifaat tot en met de curie. De Poel probeerde wat Romeinse eminenties aan de praat te krijgen, maar helaas. De Amerikaanse kardinaal Raymond Burke – na openlijke kritiek op de kerkvorst uit de curie verdwenen – wist niet hoe snel hij zich uit de voeten moest maken voor de KRO.

Het is ‘Brandpunt’niet kwalijk te nemen, de inner circle van het Vaticaan is camera-foob . Dus ben je aangewezen op de ‘second circle’. Zoals de Italiaanse schrijver en kerkkenner Antonio Socci. “Deze paus breekt in no time af, wat de Kerk in eeuwen heeft opgebouwd. De katholieke doctrine en het christelijke volk zijn in gevaar. Ik voel me verraden.” Heldere taal, en voor het eerst dat de KRO het conservatief-katholieke geluid zo uitgebreid liet horen. De reden is duidelijk: een kardinaal krijg je niet zo ver, dan maar een über-leek.

Aan het eind van de reportage kenden we zodoende nog steeds slechts één kardinale criticus met naam en toenaam: Burke. Maar dat was geen nieuws. Het intro van De Poel was, in dat licht bezien, wel erg ronkend: “Franciscus is een ramp, de man moet weg.”  Ja, ronken kan hij. Hij zegt ook nooit simpelweg: “Dit is Brandpunt.”Nee, het is steeds: “Dit…is Brandpunt.”Dat puntje-puntje-puntje is bedoeld om ons te imponeren. Om ons het gevoel te geven dat we de verschrikkelijkste dingen gaan beleven.

Welnu, zo verschrikkelijk is ‘Brandpunt’niet. De nieuwe opzet – samengevoegd met NCRV’s ‘Altijd wat’- is eigenlijk best goed. Eén centrale presentator – De Poel dus, die als een thrilleracteur met zijn microfoon door het KRO-pand sluipt, steeds op jacht naar nieuwe… adempauzes -, een aardige vondst als ‘Beeld van de week’ (ditmaal Ben Bot over Poetin) en elke keer een interview van de ex-‘Altijd wat’-parels Frénk van der Linden of Wilfred Scholten.

Wat niet wegneemt dat we met ‘Altijd wat’iets bijzonders hebben verloren. Wars van de waan van de dag en altijd op zoek naar onderstromen en verdieping was het een NCRV-programma met een vrouwelijke touch. De KRO-rubriek is meer macho. Neem het onderdeel ‘Brandpunten’. Daarin krijgen falende gezagsdragers keiharde strafpunten. Maar ook succesrijke politici als Merkel worden beoordeeld (negen punten). Dan zeg ik op mijn beurt: Daar snap ik, puntje-puntje-puntje, geen bal van.

 

 

 

Droom van kalifaat sudderde al 30 jaar

De droom van een islamitische staat is niet nieuw. Al in de jaren tachtig ijverde de radicale moslim Cemalettin Kaplan voor de oprichting van een kalifaat. Dat deed hij niet vanuit zijn moederland Turkije – want dat wees hem wegens staatsgevaarlijke activiteiten uit – maar vanuit Duitsland, dat hem ruimhartig asiel verleende. Alarmerende geluiden over moslim-extremisme werden toen door de overheden weggewuifd. Op zaterdag 18 juni 1988 publiceerde ik er onderstaand verhaal over in de Haagsche Courant. Ondertussen is wat destijds ondenkbaar leek, nu, door toedoen van IS, werkelijkheid: een eigen kalifaat.

foto-bij-is

Continue reading Droom van kalifaat sudderde al 30 jaar

Een griezelig beeld: IS straks in Rome?

IS windt er geen doekjes om: nu in Libië, straks in Rome.
IS windt er geen doekjes om: nu in Libië, straks in Rome.

De ene gruweldaad volgt de andere op. We hadden de jihadistische aanslag in Kopenhagen nog op ons netvlies of we zagen al weer de volgende terreuractie: de onthoofding van 21 koptische christenen op het strand van Libië. De tv-kijker kon kiezen tussen huilende en biddende Denen of huilende en biddende Egyptenaren.

En dit is nog maar het ‘begin’, waarschuwden oorlogsjournalist Hans Jaap Melissen en koptisch-Egyptisch politicologe Monique Samuel in ‘Jinek’. “IS weet met een beperkt aantal strijders maximaal effect te bereiken”, sprak Melissen. “Door angst te zaaien bereiken ze hun doel. Eén onthoofdingsfilmpje is goed voor de ontvolking van een hele stad.”Hij vergeleek het met een franchisesysteem: ze nemen een gebied in en planten hun vlag.

Samuel: “IS zit niet alleen in Irak, Syrië en Libië. Ze zitten in Parijs, Kopenhagen en Den Haag. Dit is een kruistocht, waarin uiteindelijk het westen zal worden aangevallen. Te beginnen met Rome, centrum van het christendom en de Europese beschaving.” Het waren woorden die de kijker aan de stoel vast nagelden.

Zelfs het anders altijd zo gelijkmoedige Journaal leek geschrokken van de euforische IS-beul op het strand van Libië: “We staan ten zuiden van Rome!” Italië-correspondent Rop Zoutberg: “Deze uitspraak is hier als een mokerslag aangekomen. Een kalifaat aan de Middellandse Zee, amper driehonderd kilometer van Italië verwijderd!”

Op tv zoeken deskundigen ondertussen naarstig naar verklaringen voor het oprukkende kwaad. De analyse is gelijkluidend: het is de schuld van het westen. De Britse schrijfster Karen Armstrong zei het vorige maand in ‘Buitenhof’, arabiste Laila al-Zwaini herhaalde het pas in ‘IkonHuis’, en ‘MO Actueel’, een programma van de Moslimomroep, borduurde er zaterdag op voort. “Het westen heeft deze eeuw veel agressie gepleegd in islamitische landen”, zei Abou Hafs van Platform Bewust Moslim, “en moslims voelen zich geroepen hun broeders te hulp te schieten.”

Of het echt ‘allemaal de schuld van het westen’is, kan ik niet goed beoordelen, maar wat ik wel kan beoordelen is dit: tegengeluiden hoor je nauwelijks. Noch van andere deskundigen, noch van journalisten. Als Armstrong, een ex-non, zegt dat islamitisch anti-semitisme niets met de islam maar alles met het christendom en de staat Israël heeft te maken, blijft het stil bij Pieter Jan Hagens. Zelfs als deskundigen zichzelf klemzetten in cirkelredeneringen, hoor je geen enkel kritisch weerwoord. Zoals maandagavond in ‘EenVandaag’. Eerst verkondigde terrorisme-expert Loretta Napoleoni dat als het westen Saddam Hoessein niet had weggestuurd en straks wellicht Assad, er nooit een kalifaat was gesticht. Om daar in één adem aan toe te voegen dat ‘het westen voortdurend meedogenloze dictators heeft verwelkomd en deals met hen heeft gesloten.’ Zo bezien lijkt slechts één conclusie mogelijk: wat het westen ook doet, het is altijd verkeerd. Maar van ‘EenVandaag’kwam geen tegengeluid.

Loretta Napoleoni was wel een beetje bang geworden van IS, zei ze. Geen wonder. Ze is Romeinse. Ook ik ging  die avond bevreesd naar bed. Zou het ondenkbare straks mogelijk worden? Een door IS geketende paus in de straten van Rome?

 

 

NOS heeft niets in ‘De Mol’te zoeken

Nieuwslezer Rik van de Westelaken zoekt tussen reizigersbagage naar geld.
Nieuwslezer Rik van de Westelaken zoekt tussen reizigersbagage naar geld.

Vroeger was de journalist een mijnheer, nu doet hij mee aan quizzen en amusement. Is dat erg? Het ligt er maar aan. Met Herman van der Zandt als spelleider van ‘Met het mes op tafel’heb ik minder moeite dan met Rik van de Westelaken als kandidaat van ‘Wie is de Mol?’ Ik zal uitleggen waarom.

Van een Journaal-lezer – want dat zijn beiden – verwacht je ernst en betrouwbaarheid. Een degelijke quiz is daarom, denk ik, beter verdedigbaar dan een amusementsshow. Mag een nieuwslezer ons dan nooit zijn menselijke kant tonen? Nou, liever niet.

Een Journaal-gezicht moet vooral afstandelijk blijven. We hoeven niet te weten wat hij stemt of gelooft. Het zou ons vertrouwen in zijn objectiviteit maar kunnen schaden. Evenmin verdient het aanbeveling hem op avontuur te zien met allerlei BN’ers, omdat dat z’n gezag als serieuze anchor kan ondermijnen. Anonimiteit  is de prijs die hij moet betalen voor zijn belangrijke functie en de daarbij behorende ‘roem’.

‘Met het mes op tafel’(Max) kan er voor een nieuwslezer net mee door. Het is een stijlvol spel met een pianist en een zangeres. En vragen die ergens over gaan: wetenschap, kunst, literatuur, bestuur. In die zin is er zelfs een overeenkomst met het Journaal, met dit verschil dat Van der Zandt in zijn echte baan natuurlijk nooit mag zeggen ‘dit antwoord reken ik goed’.

Van der Zandt heeft een natuurlijke flair en charme; niet voor niets is zijn bijnaam Herman de Schermman. Zijn tijdelijke vervanging van Joost Prinsen zij hem vergeven. Temeer omdat hij vóór zijn Journaal-carrière zelf kandidaat was in deze kennisquiz, en daarbij twintigduizend gulden verloor.

Het is niet de eerste keer dat een NOS-anchor een quiz presenteert. Philip Freriks was in 2004 het   gezicht van de Nationale Bijbeltest. Nieuw is wel de deelname aan ‘Wie is de Mol?’ Een spannend programma, daar niet van.  Bovendien mooi filmisch gemonteerd, en je ziet nog eens iets van al die exotische landen.

Maar… Zaterdagavond vroeg ik me met stijgende verbazing af wat Van de Westelaken in hemelsnaam in deze show had te zoeken. In een bomvolle trein in Sri Lanka moesten de kandidaten, onder wie dus onze NOS-man, op zoek naar een enveloppe met geld. Reizigers werden gemolesteerd met vragen daarover, er werd tussen hun voeten gezocht en aan hun bagage gesjord. Moet een nieuwslezer zich in zulke genante situaties begeven?

Erger werd het nog toen de kandidaten als een sprinkhanenplaag in een Tamildorp neerstreken voor  een ‘Wie is de Mol?’-verkiezing. De arme inwoners leken er niets van te begrijpen, al die opgewonden BN’ers met hun geschreeuw: stem op mij. En dat ook nog in hun heiligdom, de tempel. Deze kijker kreeg het ongemakkelijke gevoel dat primitieve dorpsbewoners werden misbruikt voor de kijkcijfers van de  Avro. Eerst een hoop geïntimideer (Margriet van der Linden: “Onthoud mijn gezicht, stem op mij!”), en daarna spoorslags verdwijnen. Wat zouden die Tamils na afloop hebben gedacht: Wie wáren deze dwazen?

Het was voor zijn geloofwaardigheid als nieuwslezer beter geweest als Van de Westelaken niet had meegedaan. Als ik Journaal-hoofdredacteur Marcel Gelauff was, zou ik me nog eens ernstig over het NOS-schnabbel-beleid buigen.

 

 

 

 

Zelfs het weer werkt mee aan ‘Fifty shades of grey’

Peter Kuipers Munneke: Uiterst grijs.
Peter Kuipers Munneke: Uiterst grijs.

Het zinderde de hele avond van de erotiek. Het begon al in het Journaal. “Critici haalden hun neus ervoor op”, zei nieuwslezer Rik van de Westelaken, “maar miljoenen lezeressen smulden van het boek. En met de film lijkt hetzelfde te gebeuren.”Voor de dames-première van ‘Vijftig tinten grijs’ waren honderdduizend kaartjes verkocht, wist de presentator. “Een record.”

Verslaggeefster Tanja Braun nam poolshoogte in de bioscoop. “Alles werd heel goed benoemd”, vond een premièregaste. Verwarrend. Wát werd goed benoemd? Gelukkig bleek een andere bezoekster meer to the point: “Het was allemaal heel geil”, was haar recensie. “Dus, daar kom je voor?”, vroeg Braun voor de zekerheid. “Ja, daar kom ik voor.”

In een dappere poging de sm-film nog wat extra diepte te geven, oreerde Karel de Vries (Universal Pictures) over een ‘cultureel fenomeen.’ “Ja, dat steekt eens in de zoveel tijd de kop op”, doceerde hij met wijsgerige blik, “Harry Potter-achtige taferelen.”Die laatste vergelijking kon Van de Westelaken niet geheel thuisbrengen, gaf hij eerlijk toe. “Enne, voor een bruggetje naar het weer, zal ik maar niet beginnen over jouw grijze pak, hè?”, sprak hij olijk tot Peter Kuipers Munneke. “Het wordt morgen een grijze dag”, voorspelde de weerman onaangedaan. Hoe zelfs het klimaat meewerkt aan de promotie van een ‘cultureel fenomeen’!

Ook ‘Door het oog van de naald’(RTL 4) leek beïnvloed. ‘Amazing grey’heette een van de maxi-jurk-creaties. En een andere ‘greymotion’. Best leuk, deze wedstrijd ‘tussen tien creatieve naaiduo’s’ (sorry, zo staat het in de gids). Het is een beetje ‘Heel Holland bakt’(Max), maar dan zonder taart. En helaas ook zonder het droogkomische commentaar van Martine Bijl. Maar verder uiterst gezellig en huiselijk. En met een logica waar geen speld tussen te krijgen valt. Zo redeneerde deelneemster Anja over haar maxi-jurk: “Ik heb erover nagedacht er een stuk aan te zetten, maar dan is het wel weer meteen van: ik zet er een stuk aan.”

Of deze. Jurylid Nelleke Rimmelzwaan: “In een puntje werken is altijd lastig, want je moet het puntje wel het puntje laten.”Niettemin vond ze de ‘puntjes-creatie’van Louise en Marianne fantastisch. De twee Bloemendaalse vrouwen gingen dankzij hun tuniek-ontwerp met de hoofdprijs naar huis. Het onverbloemde taalgebruik is, voor wie niet in de modewereld thuis is, een openbaring. “Deze jurk is meer iets voor een travestiet”, oordeelde jurylid Maik de Boer bij een roze exemplaar. Soms barsten kandidaten  in huilen uit. En ook dat zal wel deel van het ‘kijkplezier’zijn.

Het kijkplezier van ‘jinek’valt vaak tegen. De onderwerpen zijn te dun, te onbenullig. Dat gold natuurlijk niet voor afgelopen woensdag met ‘Fifty shades of grey’als dagsluiting (goed voor bijna eenderde van de hele talkshow). “We hebben de film allemaal gezien”, zei de KRO/NCRV-presentatrice, “maar ik zal het toch even inkaderen. Een zinvolle film?”’Überman’Maxim Hartman, aan wie de vraag werd gesteld, hield de spanning er lekker in. “Ik wil eerst even zeggen dat ik je zo waardeer omdat je een dominante vrouw bent”, begon hij. “Dat zie je goed, Maxim”, vleide Jinek. En toen moest het echte gesprek nog beginnen. Kunt u nagaan hoe dát is verlopen…

 

Jezus valt bij tv tussen wal en schip

Zelfs Knevel, hier met Bettelies westerbeek, roerde de Jezus-vraag niet aan.
Zelfs Knevel, hier met Bettelies Westerbeek, roerde de Jezus-vraag niet aan.

Jezus heeft als historische figuur nooit bestaan, meldde ds. Edward van der Kaaij vorige week maandag in Trouw. Daarna stonden ook andere kranten er vol van. Geen wonder, want als een van de belangrijkste pijlers onder de westerse religie en cultuur een mythe lijkt, mag dat groot ‘nieuws’heten. Behalve voor onze christelijke omroepen. Zij gooiden geen van alle de programmering om.

Zo had de Katholieke Radio Omroep zijn handen vol aan geile Geert, een door Yvon Jaspers geschapen rel rond een van de deelnemers aan ‘Boer zoekt vrouw’. Daar kun je niks bij hebben, dat begrijpt iedereen. ‘Brandpunt’dan? Ook al niets. De KRO-rubriek bezocht een naar Brazilië vertrokken pedo-priester. ‘Kruispunt’(RKK) verblijdde ons met ‘Oma slaat terug’, een reportage over hoe ouderen pinpasdieven van zich af kunnen meppen. Dat was zondagavond.

Die ochtend had ik me vol verwachting geïnstalleerd voor NPO 2. ‘IkonHuis’ zou ons niet in de steek laten, dat was zeker. Of toch niet? Het is eerlijk gezegd nogal een rommeltje in dat programma. In de vier maanden dat het bestaat is het drie keer van opzet veranderd. Het begon met het duo Mirjam Sterk (oud-CDA-Kamerlid) en reli-babe Annemiek Schrijver. Het boterde zichtbaar niet tussen de dames. Schrijver verlangde bovendien naar ‘meer diepgang’, en verkaste naar haar oude werkgever NCRV, waar ze sinds kort ‘De verwondering’presenteert.

Daarna mocht Sterk het in haar eentje proberen. Ook dat duurde niet lang. Sterk, een theologe, had weinig met levensbeschouwelijke tv, liet ze in een persbericht weten, en trok na een korte omroep-carrière voorgoed de deur in Hilversum achter zich dicht. Maar daarmee was de oecumenische-dames-stoelendans nog niet ten einde. Colet van der Ven keerde terug bij de IKON. Zij is nu het állernieuwste gezicht van ‘IkonHuis’, dat je onderhand beter ‘IkonDoorgangshuis’ zou kunnen noemen. Maar goed, ik dwaal af: Jezus.

Verdraaid, daar toverde Van der Ven de Jezus-glossy in beeld. Hoofdredacteur Arthur Japin vertelde erover. Dat hij niet meer gelovig was, maar wel geïnteresseerd in de persoon van Jezus Christus. Nu werd het spannend. Het kon niet lang meer duren of de vraag der vragen zou ter tafel komen: Heeft Hij echt bestaan? Maar nee. Het ging over biechten en gepest worden, eenzaamheid en nergens bijhoren. Een mooie conversatie, dat wel.

Een paar uur eerder had ik ‘De verwondering’gezien. Schrijver in gesprek met auteur Jan Brokken. Een aanrader, dat NCRV-programma. Een soort hergeboorte van Schrijvers voormalige Ikon-show ‘Het vermoeden’. Maar over Jezus spraken ze niet. Terwijl Brokken toch de zoon van een dominee is. Ze mogen trouwens wel wat meer van die lekkere croissantjes eten. Het is een ontbijtshow, maar alle lekkernijen bleven onaangeroerd op tafel.

Tot slot: Knevel. Ons EO-baken zou ten strijde trekken tegen de Jezus-ketterij, dat kon niet missen. Ditmaal schoof Bettelies Westerbeek aan. Ze is ‘missionair pionier’en probeert in Moerwijk (Den Haag) een nieuwe kerk te stichten. “We praten met de bewoners over van alles”, vertelde ze in ‘Andries’, “want God is belangrijk, maar pompoensoep ook.” Het was half één zondagnacht. En het ging over pompoensoep. Arme Jezus.

 

 

En toen was er plots de nieuwe Witteman

 

Wetenschappelijk en toch intiem: Witteman vanuit het anatomisch theater.
Wetenschappelijk en toch intiem: Witteman vanuit het anatomisch theater.

Heeft u hem gezien, de ‘nieuwe’Witteman?. Hij is helemaal terug. Energiek, fris, sprankelend. Wat een rentree na zijn slopende talkshowjaren! Goed dat hij is gestopt met ‘Pauw & Witteman’en  zich nu stort op zijn twee eeuwige liefdes: wetenschap en klassieke muziek.

Niet minder dan anderhalf uur heeft Paul Witteman gekregen voor zijn muziekprogramma. Weliswaar op de zondagmiddag, maar toch. Optredens van drie minuten of langer zijn geen uitzondering in ‘Podium Witteman’. Dat is veel voor tv. En toch is het NTR-programma niet te hoog gegrepen. Zonder in de val van de human interest te trappen – altijd een gevaar bij cultuur -, weet de presentator toegankelijkheid (een quiz), diepgang (dwarsverbanden met jazz, pop en poëzie) en ‘nieuws’ (Japanners die Bach zingen) samen te smeden tot één geheel. Daardoor krijgt de uitzending vaart en vliegen de minuten voorbij. Bijvoorbeeld: als sopraan Lenneke Ruiten hem vertelt dat elke stem van nature een beetje vibreert, is zijn ontregelend- geestige antwoord: “De mijne niet.”

Vervolgens vraagt hij haar een lied te zingen mét vibrato en zónder. Ruiten kiest voor de aria ‘Aus Liebe’van Bach. “Het is mooier zonder vibrato”, concludeert Witteman, en ik denk dat hij met dit experimentje vele kijkers heeft overtuigd.

Zijn tweede nieuwe boreling heet ‘Witteman ontdekt’(Vara). Hier zien we de scherpe vragensteller die alles van nieuwe wetenschappelijke vindingen wil weten. Vrijdag, tijdens de première, ging het over het implanteren van elektroden in het brein. Schijnt te helpen tegen angst, depressie en dwangneurose. Een ethische kwestie, want je persoonlijkheid kan veranderen. Een ethicus, zoals beloofd in een vooruitblik in ‘DWDD’, zat niet aan tafel. Witteman nam zelf die rol op zich. “Wordt de mens niet een robot met al dat gesleutel aan zijn hersens?”, vroeg hij. “Nee”, antwoordde psychiater Damiaan Denys slim, “hij wordt juist een beter mens, en daardoor méér mens.”

Witteman had wat dieper mogen graven. Zoals op het moment waarop we te horen kregen dat zo’n ‘computertje’in je hoofd kan worden gehackt.  Een eng idee. Is dát nou juist niet die robotisering van de mens?  Maar op het scherm ging het toen al weer over iets anders. “Kan ik bij u een extra portie geluk bestellen via een elektrode?”, vroeg Witteman. “Het kan wel, maar ik doe het niet”, trok Denys een grens. “Maar geluk bepaalt toch een groot deel van het leven?”, wierp de presentator tegen. “Volgens mij niet”, sprak de psychiater. “Voor mij maakt juist  het menselijk tekort het leven de moeite waard.” Precies professor, touché!, riep ik geestdriftig vanuit mijn tv-stoel. Toch nog een aardig ethisch-filosofisch staartje.

De setting van ‘Witteman ontdekt’is een verhaal op zich. Ze zitten aan de oude snijtafel van het anatomisch theater in het Boerhave museum. Een toepasselijker omgeving voor het ontleden van de  mens is ondenkbaar. De ronde vorm van het theatertje geeft de uitzending ondanks alle wetenschappelijkheid iets warms en intiems. De eenvoud deed me denken aan Pierre Janssens ‘Kunstgrepen’ in de beginjaren van de tv. Een psychiater met tussen zijn vingers een elektrode. Zo simpel kan tv zijn, en tegelijk zo boeiend.